Περιβαλλοντική Πρωτοβουλία Μαγνησίας

eggrafeite

08.jpg

Άρθρα

Διάφορα άρθρα.

Γκολφ και δίψα

Golf, Gold and Brain Drain Του Γιάννη Α. Μυλόπουλου* Οι επιβάτες των αερογραμμών που έχουν αντικαταστήσει τον πάλαι ποτέ εθνικό μας αερομεταφορέα ενημερώνονται από το διαφημιστικό τεύχος της εταιρείας για τα νέα μεγαλεπήβολα αναπτυξιακά σχέδια της Ελλάδας. Ο τουρισμός της χώρας αναμένεται να εκτοξευτεί τα επόμενα χρόνια, καθώς οι επενδύσεις που γίνονται σήμερα στην κατασκευή δεκάδων υπερσύγχρονων γηπέδων γκολφ θα μας απογειώσουν στο διεθνές... γκολφικό στερέωμα, όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά. Η Ελλάδα θα γίνει τουριστικός προορισμός για υψηλά εισοδήματα και μάλιστα όχι μόνο κατά τους θερινούς μήνες, αλλά καθ’ όλη τη διάρκεια της χρονιάς. Ετσι όπως τίθεται το ζήτημα, είναι να απορεί κανείς για την καθυστερημένη εφαρμογή ενός τέτοιου μεγαλοφυούς σχεδίου. Γιατί, αλήθεια, άργησε η χώρα μας να αντιληφθεί την αξία αυτού του ακριβού σπορ; Και γιατί, άραγε, το γκολφ, που έχει τόσα πλεονεκτήματα, δεν έχει καθιερωθεί και εδώ, όπως στη Βρετανία, ως εθνικό σπορ; Η απάντηση είναι απογοητευτική για όσους αναμένουν την τουριστική εκτόξευση της Ελλάδας μέσω των γηπέδων γκολφ. Κι αυτό γιατί η επένδυση που στηρίζεται στην καλλιέργεια γκαζόν είναι μια ιδιαίτερα υδροβόρα επένδυση, η οποία σύντομα θα στραγγίσει τα ελάχιστα υδατικά αποθέματα που έχουν απομείνει στους ελληνικούς υδροφορείς, στις ευαίσθητες περιβαλλοντικά παράκτιες και νησιωτικές μας περιοχές. Τα αρνητικά υδατικά ισοζύγια που παρατηρούνται ήδη σε αυτές αποκαλύπτουν την υπέρβαση της φέρουσας ικανότητας των υδατικών τους συστημάτων, λόγω αυξημένων πιέσεων, σε συνθήκες μάλιστα προϊούσας κλιματικής αλλαγής. Η άρδευση των γηπέδων γκολφ θα είναι, με δυο λόγια, η σταγόνα που θα ξεχειλίσει το ποτήρι... Τα αποτελέσματα λοιπόν μιας τέτοιας υδροβόρας επένδυσης θα είναι καταστροφικά όχι μόνο για το περιβάλλον, αλλά και για την ίδια την οικονομική ανάπτυξη. Πρώτα γιατί η συγκεκριμένη επένδυση θα αποδειχθεί ιδιαίτερα βραχύβια, λόγω περιορισμένης δυνατότητας εξεύρεσης επαρκών πηγών νερού. Κι ύστερα γιατί η επιτάχυνση της εξάντλησης των υδατικών αποθεμάτων θα εμποδίσει και τις λοιπές οικονομικές δραστηριότητες, κυρίως τις αγροτικές, που προσπαθούν να στηρίξουν στις περιοχές αυτές την παραγωγή των περιζήτητων στις διεθνείς αγορές παραδοσιακών ελληνικών και μεσογειακών προϊόντων διατροφής. Δεν είναι τυχαίο ότι η παραδοσιακή αγροτική οικονομία της χώρας μας στηρίχτηκε σε καλλιέργειες συμβατές με το κλίμα και τις δυνατότητες της ελληνικής γης που ταυτόχρονα χαρακτηρίζονται ως ιδιαίτερα ανταγωνιστικές στις διεθνείς αγορές. Και δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι η γεωργία στη χώρα μας έφτασε σήμερα εδώ που έφτασε, επειδή στις δεκαετίες του ’50 και του ’60 ξεχέρσωναν τα αμπέλια και τις ελιές για να επενδύσουν στην εξόχως επικερδή, τότε, καλλιέργεια του βαμβακιού, του αποκαλούμενου εκείνα τα χρόνια και λευκού χρυσού. Αν όμως τη δεκαετία του ’60 το αναπτυξιακό όραμα της Ελλάδας είχε συνδεθεί με τον λευκό χρυσό, το αναπτυξιακό όραμα της Ελλάδας του 2015 περιλαμβάνει, εκτός του τουρισμού του γκολφ, μια ακόμη καταστροφική, λόγω μη συμβατότητας με τη φέρουσα ικανότητα του ευρύτερου οικοσυστήματος, επένδυση, αυτή της εξόρυξης χρυσού στη Χαλκιδική. Σε μια περιοχή με σημαντική αγροτική ανάπτυξη, με πλούσιο φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον, αλλά και σε μια περιοχή εξόχως τουριστική, υλοποιείται μια επένδυση που, σύμφωνα με επιστημονικές γνωματεύσεις, θα έχει ιδιαίτερα αρνητικές συνέπειες στην περιβαλλοντική, την οικονομική και την κοινωνική ανάπτυξη της β. Χαλκιδικής. Μια επένδυση χάριν της οποίας έχει διχαστεί η τοπική κοινωνία, καθ’ ότι υπάρχουν βάσιμοι φόβοι μεταξύ των κατοίκων ότι εξαιτίας της απειλείται το μέλλον των παιδιών τους, καθώς θα υποβαθμιστεί περιβαλλοντικά το ευρύτερο οικοσύστημα, αλλά και θα υπονομευτούν όλες οι λοιπές αναπτυξιακές δραστηριότητες. Η άκριτη υποστήριξη ξένων αναπτυξιακών προτύπων οφείλει να λαμβάνει υπόψη της τη θεμελιώδη αειφορική αρχή, ότι δηλαδή η ανάπτυξη για να είναι ωφέλιμη πρέπει να προάγει το συνολικό περιβαλλοντικό, οικονομικό και κοινωνικό όφελος και να υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον. Και για να συμβαίνουν αυτά, αναγκαία και ικανή συνθήκη είναι να στηρίζεται στα συγκριτικά πλεονεκτήματα κάθε τόπου. Αυτή είναι και η προϋπόθεση για να έχει η ανάπτυξη διάρκεια στον χρόνο και να αποφεύγονται κακές πρακτικές σύντομης διάρκειας ευημερίας, όπως αυτές που ίσχυσαν στον Θεσσαλικό κάμπο και τις υπόλοιπες υποβαθμισμένες, σήμερα, περιβαλλοντικά και οικονομικά και πάλαι ποτέ ακμάζουσες αγροτικές περιοχές. Οπως λοιπόν οι Βρετανοί έχουν αποδεχθεί ότι δεν μπορούν να καλλιεργούν αμπέλια και να παράγουν κρασί και, προσαρμοζόμενοι στα δικά τους συγκριτικά πλεονεκτήματα, έχουν επικεντρωθεί στην παραγωγή μπίρας και ουίσκι, έτσι κι εμείς κάποτε πρέπει να αντιληφθούμε ότι ζούμε σε έναν παράδεισο, τον οποίο οι κακές και κοντόφθαλμες αναπτυξιακές επιλογές τείνουν να τον μεταμορφώσουν σε κόλαση. Ποιος άλλωστε να υποστηρίξει σήμερα στη χώρα μας μιαν ισόρροπη ανάπτυξη που θα έχει διάρκεια στον χρόνο και θα υπηρετεί το ευρύτερο συμφέρον, όταν είμαστε πρωταγωνιστές στην ανεργία νέων επιστημόνων; Και ποιος θα αναλάβει την πρωτοβουλία μιας παραγωγικής ανασυγκρότησης, συμβατής με τη φέρουσα ικανότητα της ελληνικής γης, όταν διώχνουμε στο εξωτερικό ένα από τα σημαντικότερα συγκριτικά μας πλεονεκτήματα, το νέο επιστημονικό μας δυναμικό; Με δυο λόγια, είμαστε πρωταγωνιστές μιας κοντόφθαλμης αναπτυξιακής πολιτικής. Διώχνουμε, καταστρέφουμε και υποβαθμίζουμε ό,τι καλύτερο διαθέτουμε ως πλουτοπαραγωγική πηγή. Κι ύστερα κλαίμε και οδυρόμαστε πάνω στα συντρίμμια που οι ίδιοι προκαλέσαμε... * καθηγητής, πρώην πρύτανης ΑΠΘ

"Γάμος" πολιτισμού και περιβάλλοντος

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 19/4/2014

«Γάμος» πολιτισμού και περιβάλλοντος

ΓΙΩΤΑ ΣΥΚΚΑ

Βραδινή άποψη του Μουσείου Περιβάλλοντος Στυμφαλίας από την απέναντι πλευρά της λίμνης.

Πρόσφατα ασκήθηκε δίωξη σε βαθμό κακουργήματος στον δήμαρχο της Αρχαίας Ολυμπίας με την κατηγορία ότι κάλυπτε απορριμματοφόρα του δήμου, που άδειαζαν σκουπίδια δίπλα στον ποταμό Αλφειό. Μοναδικό φυσικό περιβάλλον που «τραυματίστηκε» και από την πυρκαγιά του 2007, η οποία κατέκαψε ακόμη και τον ιστορικό Κρόνιο λόφο.

Ολο και συχνότερα διεθνείς οργανισμοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τη διάσωση και ανάδειξη πολιτιστικών τοπίων, στην προσπάθεια να προστατέψουν περιοχές και όχι μόνον συγκεκριμένα μνημεία. Η έννοια του πολιτιστικού τοπίου που ορίζεται από την Unesco ως «η σύζευξη φύσης και ανθρώπου», απέκτησε ιδιαίτερη βαρύτητα από το 2000, μετά τα περιστατικά συστηματικής καταστροφής σε παγκόσμια κλίμακα. Τόσο εκτός συνόρων, όσο και εντός (Δίον, Πήλιο, Χίος, Στυμφαλία, Μαραθώνας, Βραυρώνα), έχουν παρατηρηθεί αλλοιώσεις ιστορικών περιοχών. Το αποτέλεσμα είναι αφενός να μην μπορούμε εύκολα να «αναγνώσουμε» τον ρόλο που διαδραμάτισαν τα τοπία στην ιστορία των τοπικών κοινωνιών, αφετέρου να μην μπορούμε να τα συνδέσουμε και να τα αναδείξουμε –προάγοντας βιώσιμα περιβάλλοντα– με όρους μέλλοντος.

Η σπουδαιότητα των πολιτιστικών τοπίων και η ανάγκη για την ενιαία διαχείριση φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς ήταν δύο από τα συμπεράσματα του πρόσφατου Διεθνούς Συνεδρίου του υπουργείου Πολιτισμού «Η Πολιτιστική Κληρονομιά στο προσκήνιο. Προς μία κοινή προσέγγιση για μια βιώσιμη Ευρώπη», που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα, στο πλαίσιο της ελληνικής προεδρίας, στο Συμβούλιο της Ε.Ε.

Ουσιαστικά προτείνεται η χάραξη νέας ευρωπαϊκής πολιτικής που να συνδέει τον πολιτισμό με το περιβάλλον, αξιοποιώντας παράλληλα την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για το τοπίο και το πρόγραμμα-πλαίσιο της Ε.Ε. για την προστασία των οικοσυστημάτων.

Αντίστοιχη πολιτική ήδη δρομολογείται από την UNESCO, ενώ και στη χώρα μας καταγράφεται κινητικότητα προς αυτήν την κατεύθυνση. Οπως προέκυψε από τις ανακοινώσεις του εν λόγω συνεδρίου, το Πολιτιστικό Ιδρυμα Ομίλου Πειραιώς (ΠΙΟΠ) έχει αναπτύξει πρόγραμμα δράσης για τα «Πολιτιστικά Τοπία». Στην προσπάθεια αυτή, θέτει ως βασική προϋπόθεση ότι το φυσικό τοπίο εντάσσεται στο ευρωπαϊκό δίκτυο φυσικών οικοτόπων NATURA 2000, το οποίο διασχίζει όλη την Ευρώπη. Αξίζει να σημειωθεί ότι στην Ελλάδα, το 30% περίπου της έκτασης της χώρας ανήκει στο NATURA 2000.

Τοπίο-πιλότος για το πρόγραμμα του ΠΙΟΠ είναι η λίμνη της Στυμφαλίας, που καλύπτει τα κριτήρια του πολιτιστικού τοπίου και στην οποία λειτουργεί ένα από τα επτά θεματικά μουσεία του δικτύου του, το Μουσείο Περιβάλλοντος Στυμφαλίας. Ηδη το ίδρυμα συμμετέχει σε πρόγραμμα με τη συγχρηματοδότηση της Ε.Ε., για τη Στυμφαλία που έχει στόχο την κατάρτιση βιώσιμου διαχειριστικού σχεδίου για την προστασία του μοναδικού φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος.

Στο πλαίσιο αυτό προγραμματίζει και τη διεξαγωγή Διεθνούς Συνάντησης Εργασίας τον προσεχή Οκτώβριο (σε Αθήνα και Στυμφαλία) σε συνεργασία με την Ε.Ε., τα υπουργεία Πολιτισμού και Περιβάλλοντος, αλλά και φορείς όπως η UNESCO, το Συμβούλιο της Ευρώπης, το Διεθνές Συμβούλιο Μνημείων και Τόπων κ.ά. «Η αξιολόγηση της δεκαετίας που πέρασε για το ΠΙΟΠ, μας έφερε μπροστά σε μια νέα πρόκληση» λέει στην «Κ» η πρόεδρος του πολιτιστικού ιδρύματος, Σοφία Στάικου. «Να συνδέσουμε τον πολιτισμό με το περιβάλλον μέσα από στοχευμένες δράσεις. Στην προσπάθειά μας αυτή δεν είμαστε μόνοι».

Αλλάζει σελίδα το υπουργείο

«Συνεργαζόμαστε ήδη με την πανεπιστημιακή κοινότητα», συνεχίζει η κ. Στάικου, «και με τα υπουργεία Πολιτισμού και Περιβάλλοντος, ενώ σταδιακά διαμορφώνουμε ένα δίκτυο ειδικών στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Στόχος μας παραμένει πάντα η κατάρτιση ενός πρώτου κατάλογου ελληνικών πολιτιστικών τοπίων». Ο σχεδιασμός του υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού για την επόμενη προγραμματική περίοδο 2014-2020 περιλαμβάνει, όπως τόνισε κατά τη διάρκεια του συνεδρίου η γ.γ. του ΥΠΠΟΑ Λίνα Μενδώνη, κι αυτόν τον προσανατολισμό. Πρωτοβουλίες για την αξιοποίηση των μνημειακών τόπων και των μουσείων της επικράτειας με την περαιτέρω ένταξή τους σε σχεδιασμένες (βάσει οικονομοτεχνικής) πολιτιστικές διαδρομές, αλλά και με το άνοιγμά τους στον σύγχρονο πολιτισμό. Δράσεις για την τόνωση της ζήτησης σε αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία, καθώς και «δράσεις που απευθύνονται σε διαφοροποιημένα και εξειδικευμένα κοινά. Στις προτάσεις μας εμπεριέχεται η λεγόμενη edutainment, δηλαδή ο συνδυασμός της εκπαίδευσης με τον πολιτιστικό τουρισμό, καθώς και η εν γένει ενίσχυση της πολιτιστικής επιχειρηματικότητας».

Η αλήθεια είναι ότι τις προηγούμενες δύο δεκαετίες γεμίσαμε τη χώρα με μουσεία, χωρίς, σε κάποιες περιπτώσεις, να έχουμε σχεδιάσει την επιβίωσή τους. Ωστόσο την προγραμματική περίοδο 2014-2020, το νέο ΕΣΠΑ, δηλαδή το υπουργείο Πολιτισμού, αλλάζει σελίδα. Μετά τα έργα σε μουσεία, χώρους, μνημεία, επανεκθέσεις, δράσεις και 60 προγράμματα της ψηφιακής σύγκλισης, σειρά έχει η οικονομική και κοινωνική βιωσιμότητα όσων δημιουργήθηκαν τα χρόνια που πέρασαν και βέβαια η ανάπτυξη του πολιτιστικού τουρισμού. Οι κατευθύνσεις από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το υπουργείο Ανάπτυξης οδηγούν σε επιλεγμένες υποδομές που θα συμβάλουν σε ένα αναπτυξιακό πρότυπο κάθε περιοχής και βέβαια: καινοτομία, έρευνα, επιχειρηματικότητα, πράσινη ανάπτυξη.

Ετσι κι αλλιώς ο επισκέπτης αναζητεί να βιώσει την πολιτιστική εμπειρία μέσα από μύθους σε μνημειακούς τόπους, ήθη και έθιμα, τοπικές παραδόσεις.

Η σκοτεινή πλευρά της Ανγκέλα

Το σκοτεινό παρελθόν της Ανγκελα

ΓΕΡΜΑΝΙΑ Ενα βιβλίο για το παρελθόν της καγκελαρίου Μέρκελ στην Ανατολική Γερμανία την παρουσιάζει ως στέλεχος του Κομουνιστικού Κόμματος με ιδιαίτερες σχέσεις με τη Σοβιετική Ενωση

 

ΒΕΡΟΛΙΝΟ Του Παντελή Βαλασόπουλου

 

Για τη ζωή της Ανγκελα Μέρκελ πριν από την πτώση του Τείχους και του καθεστώτος της Ανατολικής Γερμανίας, ξέρουμε πολύ λίγα πράγματα. Ενα πέπλο μυστηρίου καλύπτει την περίοδο εκείνη. Λίγα πράγματα είναι γνωστά : για παράδειγμα, ότι ενώ εκείνη γεννήθηκε στο Αμβούργο, ο πατέρας της αποφάσισε να πάρει την οικογένειά του και να μετακομίσουν στην –υπό σοβιετική κατοχή- ζώνη και μετέπειτα Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας, προκειμένου να υποστηρίξει το προτεσταντικό του ποίμνιο.

 

Γνωρίζουμε ότι η Ανγκελα Μέρκελ υπήρξε μέλος του Κομμουνιστικού κόμματος, σπούδασε χημεία, παντρεύτηκε δύο φορές, λίγο πριν την πτώση του Τείχους ανακατεύτηκε με κάποια μεταρρυθμιστικά κινήματα και αργότερα ξεκίνησε την καριέρα της στο Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα, υπό την προστασία του Χέλμουτ Κολ.

 

Ενα βιβλίο, πολλές συζητήσεις

 

Ποια όμως ήταν η πραγματική της σχέση με το ολοκληρωτικό καθεστώς της Ανατολικής Γερμανίας δεν είναι γνωστό. Την περίοδο αυτή φιλοδοξεί να φωτίσει ένα βιβλίο που κυκλοφορεί αύριο στη Γερμανία και ήδη έχει ξεσηκώσει μεγάλες συζητήσεις.

 

Ο τίτλος του «Η πρώτη ζωή της Ανγκελα Μ» του ιστορικού, Ραλφ Γκέοργκ Ρενθ και του δημοσιογράφου, Γκίντερ Λάχμαν.

 

Μέσα από όσα έχουν -μέχρι στιγμής- έρθει στη δημοσιότητα, από τις προδημοσιεύσεις του βιβλίου, οι συγγραφείς του καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η καγκελάριος είχε πολύ πιο στενές σχέσεις με το σταλινικό δικτατορικό καθεστώς της Ανατολικής Γερμανίας από όσο μέχρι σήμερα γνωρίζαμε.

 

Για παράδειγμα, ως χημικός, η Μέρκελ ήταν μέλος του Ανώτατου Συμβουλίου Επιστημών της Ανατολικής Γερμανίας, ένα όργανο του κράτους άκρως φιλοσοβιετικό, το οποίο και ελέγχονταν από τους ίδιους τους Σοβιετικούς και μέλη του γίνονταν μόνον πειθήνια όργανα του καθεστώτος για τα οποία δεν υπήρχε το παραμικρό ψεγάδι αντικαθεστωτικής δράσης. Ηταν η επιστημονική ελίτ του κομμουνιστικού καθεστώτος.

 

Μέσω του παραπάνω οργάνου, η Μέρκελ ταξίδευε πολύ συχνά στη Μόσχα, όπου και έπαιρνε μέρος σε επιστημονικά συνέδρια, κάτι που μόνον πιστοί κομμουνιστές του κόμματος είχαν το προνόμιο να κάνουν.

 

Η Ανγκελα Μέρκελ για πολλά χρόνια υπήρξε στέλεχος της κομμουνιστικής νεολαίας FDJ. Μάλιστα, είναι πολύ γνωστή η φωτογραφία της σε νεαρή ηλικία, όπου και ποζάρει με το μπλε πουκάμισο και το κόκκινο μαντήλι των «πιονέρων».

 

Στο στήθος της φορά με καμάρι το μετάλλιο (lessing) για τις «εξαιρετικές επιδόσεις της».

 

Βέβαια, η πλειονότητα των παιδιών στην Ανατολική Γερμανία αναγκάζονταν να περάσουν από την κομμουνιστική νεολαία και δεν θα ήταν παράξενο να είχε το ίδιο συμβεί και με την Ανγκελα Μέρκελ.

 

Ομως, η σημερινή καγκελάριος της Γερμανίας δεν ήταν απλό μέλος της νεολαίας που έπαιρνε μέρος σε εκδρομές και τραγούδαγε γύρω από τη φωτιά.

 

Ηταν στέλεχος και μάλιστα γραμματέας του τομέα Προπαγάνδας και Καθοδήγησης.

 

Επίσης, στο λίγο διάστημα πριν από την κατάρρευση του Τείχους και όταν ένας αέρας αλλαγής φύσαγε στο Ανατολικό Βερολίνο, η Ανγκελα Μέρκελ έγινε μέλος και της αντιπολιτευτικής ομάδας «Δημοκρατικό Αντιπολιτευτικό Ξεκίνημα».

 

Οπως αναφέρουν οι συγγραφείς του βιβλίου και έχει δηλώσει και η ίδια η Μέρκελ, ξαφνικά μετατράπηκε σε ρεφορμίστρια-κομμουνίστρια, ήταν όμως άκρως αντίθετη με την ενοποίηση της Γερμανίας και πίστευε πως η Ανατολική Γερμανία έπρεπε μόνη της να συνεχίσει ανεξάρτητη το δρόμο της υπό ένα δημοκρατικό, σοσιαλιστικό καθεστώς.

 

Ερωτηθείς για τις παραπάνω αποκαλύψεις, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος απάντησε ότι όλα αυτά είναι γνωστά και ότι η καγκελάριος Μέρκελ δεν είπε ποτέ ότι ήταν αντικαθεστωτική ή επαναστάτρια.

 

Για την περίοδο εκείνη, είχε πει δυο λόγια σε παλαιότερη συνέντευξή της –το 2005-στην εφημερίδα «Μπιλντ».

 

Συγκεκριμένα ανέφερε για τη ζωή της στο ολοκληρωτικό καθεστώς της Ανατολικής Γερμανίας ότι πολιτικά είχε προσαρμοστεί. «Αλλά δεν πρόδωσα ποτέ κάποιον φίλο, ούτε συνεργάστηκα με τη Στάζι. Βέβαια, πολλές φορές σιώπησα».

 

Ισως η φράση της ότι «πολιτικά είχα προσαρμοστεί», να εκφράζει σε μεγάλο βαθμό και την προσωπικότητα της σημερινής καγκελαρίου της Γερμανίας, για όσους προσπαθούν να την κατανοήσουν.

 

Η αντιπολίτευση ζητά εξηγήσεις, όπως το στέλεχος των Πρασίνων, Ανχε Χέρμεναν, η οποία και δήλωσε ότι «όποιος –σαν την Ανγκελα Μέρκελ- ήταν μέλος του Ανώτατου Επιστημονικού Συμβουλίου και πηγαινοέρχονταν στη Μόσχα, σίγουρα δεν ήταν εχθρός του συστήματος. Και αυτό το γνωρίζουν όσοι έζησαν στην Ανατολική Γερμανία. Επιτέλους, η καγκελάριος πρέπει να μιλήσει ανοιχτά για το παρελθόν της στη Λαϊκή Δημοκρατία».

 

Χωριό άκαπνων!

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

24/3/2013

Το χωριό των «άκαπνων»


Στο Σκοτεινό Κρήτης έκοψαν το κάπνισμα πριν από 20 χρόνια

Λινα Γιανναρου

Μέχρι πριν από λίγο καιρό, το χωριό Σκοτεινό του νομού Ηρακλείου Κρήτης ήταν γνωστό κυρίως για το σπήλαιο που του χάρισε και το όνομά του. Ενδεχομένως όμως έχει μείνει στην Ιστορία και για κάτι άλλο: Οπως αποκάλυψε ρεπορτάζ τοπικού σάιτ, σε ένα νησί θεριακλήδων, ουδείς από τους περίπου 70 κατοίκους του Σκοτεινού καπνίζει, με αποτέλεσμα το μικρό χωριό να έχει χαρακτηριστεί το προπύργιο των αντικαπνιστών.

Δεν επρόκειτο πάντως για επιτυχία της αντικαπνιστικής εκστρατείας, αφού η αποχή από το τσιγάρο ξεκίνησε αυθόρμητα στο χωριό πριν από τουλάχιστον 20 χρόνια. Η «αντισυνήθεια» σιγά σιγά διαδόθηκε, με αποτέλεσμα τα παιδιά και τα εγγόνια των χωριανών, όπου κι αν ζουν, να δηλώνουν επίσης αντικαπνιστές. Λίγο οι καθαροί τους πνεύμονες, λίγο ο αέρας της επαρχίας και η κρητική διατροφή, οι κάτοικοι του Σκοτεινού τείνουν να φτάνουν ώς τα βαθιά γεράματα.

«Η εξαίρεση που επιβεβαιώνει τον κανόνα στην Ελλάδα» θα σκεφτεί κάποιος. Και δίκαια, εάν αναλογιστούμε την αυθόρμητη καταστρατήγηση των αντικαπνιστικών μέτρων από επιχειρηματίες και πολίτες σε όλη τη χώρα. Ομως, ίσως κάτι να αλλάζει. Σε σχέση με ό,τι γινόταν πριν από λίγα χρόνια, όταν οι καπνιστές επικρατούσαν κατά κράτος στις παρέες, σήμερα αποτελούν μειοψηφία. Το παρατηρούμε όλοι στην καθημερινότητά μας. «Καλούμε κόσμο συχνά στο σπίτι και το μόνιμο πρόβλημά μας ήταν η μυρωδιά του τσιγάρου που δεν έφευγε μετά με τίποτα!» λέει η Σταματία Κυριάκη στην «Κ». «Ακαπνη» τόσο εκείνη όσο και ο σύζυγός της, παρατήρησαν με ανακούφιση τους καπνιστές να μειώνονται στην παρέα τους. «Το έκοψε η Λένα, το έκοψε μετά ο Βασίλης, μετά η Βάλια... Υπάρχουν φορές που δεν θα ζητήσει κανείς τσιγάρο - αδιανόητο για Ελληνες!».

Σε πολλά σπίτια, με αφορμή την έλευση ενός μωρού, εφαρμόζεται -πολύ πιο αυστηρά απ’ ό,τι στα μπαρ και τα εστιατόρια- αντικαπνιστικός νόμος. Η Γιούλη Μπινάκου, φανατική καπνίστρια, παραδέχεται ότι έχει αρνηθεί πρόσκληση για δείπνο σε σπίτι γνωρίζοντας ότι είναι του «αντικαπνιστικού». «Καταλαβαίνω τους ανθρώπους, όμως κι εγώ δεν μπορώ να βγαίνω μες στο κρύο -τουλάχιστον όταν είναι χειμώνας- για να κάνω ένα τσιγάρο. Νομίζω ότι θα έπρεπε να υπάρχει κάποια ισορροπία. Από την πλήρη ασυδοσία των καπνιστών, νιώθω ότι έχουμε περάσει σε αντίθετη κατάσταση».

Σύμφωνα με στοιχεία της Εθνικής Επιτροπής για τα αντικαπνιστικά μέτρα, παρά το γεγονός ότι τα μέτρα αυτά απέτυχαν, έχει σημειωθεί σημαντική μείωση του καπνίσματος σε νέους ενήλικες άνδρες (από 61,9% σε 46,4%), αλλά και στις γυναίκες όπου το ποσοστό των καπνιστριών έως το 2006 παρουσίαζε συνεχή άνοδο, ενώ σήμερα έχει παραμείνει σταθερό στο 30%. Κατά μέσο όρο, σύμφωνα με τον ΠΟΥ (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας) στην Ελλάδα καπνίζει το 37,6% του πληθυσμού, το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των δυτικοευρωπαϊκών χωρών. Το ποσοστό καπνιστών στους άνδρες είναι κατά μέσο όρο 34% στη Δυτική Ευρώπη και 47% στην Ανατολική, ενώ στις γυναίκες, 25% στη Δυτική Ευρώπη και 20% στην Ανατολική.

Παρότι η τάση μείωσης του καπνίσματος στην Ελλάδα είναι εμφανής (εκτιμάται για παράδειγμα ότι πάνω από 200.000 έχουν δοκιμάσει το ηλεκτρονικό τσιγάρο ως μέθοδο πλήρους διακοπής του καπνίσματος), η πολιτεία δεν έχει αδράξει την ευκαιρία. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Κέντρου Αναφορών Ελέγχων για το Κάπνισμα της Γραμμής Υγείας 1142, από τις αρχές του 2011 έως και τον Οκτώβριο του 2012 οι ελεγκτές της Δημοτικής Αστυνομίας και των λιμεναρχείων σε όλη τη χώρα πραγματοποίησαν 94.140 ελέγχους και έχουν επιβάλει 2.824 πρόστιμα, συνολικού ύψους 1.838.000 ευρώ. Ωστόσο, οι 62.670 έλεγχοι πραγματοποιήθηκαν το 2011, ενώ οι υπόλοιποι 31.470 τους δέκα πρώτους μήνες του 2012. Το πρώτο τρίμηνο του 2011 μάλιστα πραγματοποιήθηκαν 25.824 έλεγχοι και επιβλήθηκαν πρόστιμα ύψους περίπου 900.000 ευρώ. Το αντίστοιχο χρονικό διάστημα του 2012 ο αριθμός των ελέγχων ήταν περίπου ο μισός (οι έλεγχοι ήταν 13.200 και τα πρόστιμα ύψους 328.450 ευρώ). Η ηγεσία του υπουργείου Υγείας πάντως έχει προαναγγείλει εντατικοποίηση των ελέγχων.

Το Λονδίνο κέρδισε το στοίχημα. Η Αθήνα το έχασε!

Το Λονδίνο κέρδισε το στοίχημα


Τρεις μήνες μετά τους Ολυμπιακούς το «ταμείο» έδειξε έσοδα τριών δισ. ευρώ

Σε όλη τη διάρκεια της περιόδου που προηγήθηκε των Ολυμπιακών Αγώνων του 2012, συνεχή δημοσιεύματα του βρετανικού αλλά και παγκόσμιου Τύπου έκαναν λόγο για αποκλίσεις στον προϋπολογισμό της διοργάνωσης καθώς και υπερτιμολογήσεις της τελευταίας στιγμής στην κατασκευή των ολυμπιακών έργων.

Τόσο οι Ολυμπιακοί όσο και οι Παραολυμπιακοί Αγώνες στέφθηκαν από επιτυχία, εμπορική και αθλητική, με τους Βρετανούς πολίτες να συνεισφέρουν τα μέγιστα με την παρουσία τους στα στάδια. Τα έσοδα από τα εισιτήρια κατέρριψαν κάθε προηγούμενο ρεκόρ και απέφεραν στην οργανωτική επιτροπή το ποσό των 929 εκατ ευρώ. Στη διοργάνωση του Πεκίνου που κατείχε το προηγούμενο ρεκόρ εσόδων, είχαν παρουσιαστεί κέρδη από τη διάθεση των εισιτηρίων ύψους 822 εκατ. ευρώ.

Την έντονη φημολογία γύρω από το κόστος της διοργάνωσης και την ενδεχόμενη ζημία διέψευδε με κάθε τρόπο η οργανωτική επιτροπή. Σύμφωνα με στοιχεία της βρετανικής κυβέρνησης, το τελικό ποσό που δαπανήθηκε για την κατασκευή των έργων και τη γενικότερη διοργάνωση είναι κατά περίπου 350 εκατ. ευρώ χαμηλότερο του αρχικού, που υπολογιζόταν σε 11,4 δισ. ευρώ.

Πέραν των εισιτηρίων, τα υπόλοιπα έσοδα προκύπτουν από την επιχορήγηση της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής, που ανήλθε στα 758 εκατ. ευρώ. Οι Παραολυμπιακοί Αγώνες απέφεραν 111 εκατ. Τα συνολικά έσοδα έφθασαν τα 2,9 δισ. αν συνυπολογιστούν και τα χρήματα που προήλθαν από πωλήσεις και προμήθειες περιουσιακών στοιχείων.

Το μέλλον του σταδίου

Η μετέπειτα αξιοποίηση του σταδίου ήταν ένα θέμα που βρισκόταν πολύ ψηλά στην ατζέντα της οργανωτικής επιτροπής από την ανάληψη των Ολυμπιακών Αγώνων. Οι λονδρέζικες ποδοσφαιρικές ομάδες Τότεναμ και Γουέστ Χαμ είχαν εκδηλώσει εξαρχής ενδιαφέρον για την ενοικίαση και τη μετατροπή του σε ένα αμιγώς ποδοσφαιρικό γήπεδο, με τη σύμφωνη γνώμη της βρετανικής κυβέρνησης.

Οι διαπραγματεύσεις, ωστόσο, είναι ήδη χρονοβόροι και την περασμένη Κυριακή η διοίκηση της Γουέστ Χαμ κατέθεσε την τελευταία της πρόταση για την εκμετάλλευση του γηπέδου, καθώς η Τότεναμ έχει ήδη αποχωρήσει από τον πλειστηριασμό. Η δημόσια εταιρεία διαχείρισης του εν λόγω ολυμπιακού ακινήτου βρίσκεται ανάμεσα σε δύο επιλογές και το 17μελές συμβούλιο μοιάζει διχασμένο στο ποια είναι η καλύτερη.

Η πρώτη επιλογή κάνει λόγο για μια επένδυση που θα μετατρέψει το στάδιο σε «σπίτι του αθλητισμού». Σε αυτή την περίπτωση, προβλέπεται νέα επένδυση με την κατασκευή νέου στεγάστρου, χώρου διαμονής αθλητών και μετακινούμενων θέσεων ούτως ώστε να είναι βιώσιμο από ποδοσφαιρικής άποψης, με τους θεατές να είναι κοντά στο γήπεδο.

Αυτή η επιλογή έχει πολλούς υποστηρικτές στο συμβούλιο, ωστόσο εξετάζεται αν είναι συμφέρουσα από οικονομικής πλευράς. Κι αυτό, διότι το τελικό κόστος του σταδίου ανήλθε στα 533 εκατ. ευρώ και η μετατροπή του σε έναν χώρο που θα στεγάζει πολλούς αθλητές, ποδόσφαιρο και διάφορα άλλα σπορ, απαιτεί μια νέα επένδυση ύψους 236 εκατ ευρώ. Το έτος παράδοσης σε αυτή την περίπτωση υπολογίζεται πιθανότατα το 2016.

Η δεύτερη επιλογή, υποστηριζόμενη από άλλα μέλη του συμβουλίου, απαιτεί σαφέστατα μικρότερη επένδυση, ύψους 43 εκατ. ευρώ, και άμεση μετατροπή του σταδίου σε έναν πολυχώρο στον οποίο θα γίνονται συναυλίες, αγώνες στίβου και άλλα σπορ με εξαετές πλάνο.

Μετά το πέρας αυτού του χρονικού διαστήματος, θα εξεταστεί η πιθανότητα παραχώρησής του σε ποδοσφαιρική ομάδα. Επί του θέματος τοποθετήθηκε ο δήμαρχος του Λονδίνου, ο οποίος ανέφερε: «Πρέπει ο κόσμος να είναι λίγο υπομονετικός με την όλη διαδικασία, αναγνωρίζοντας την προσπάθεια για εύρεση της καλύτερης δυνατής λύσης».

......................

Οι Αγώνες του 2004 στην Αθήνα

Στα 8,48 δισ. ευρώ ανήλθε το κόστος των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 στην Αθήνα, σύμφωνα με έγγραφο που διαβίβασε στη Βουλή ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας. Τα στοιχεία για το κόστος των Αγώνων είχαν ζητηθεί από τον πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ. κ. Αλέξη Τσίπρα και τους βουλευτές Παναγιώτη Κουρουμπλή, Παναγιώτη Λαφαζάνη και Δημήτρη Παπαδημούλη.

Στο συνολικό ποσό, όπως αναφέρει ο κ. Σταϊκούρας, συμπεριλαμβάνονται τόσο οι δαπάνες που καλύφθηκαν από το ελληνικό Δημόσιο, όσο και οι δαπάνες από την Οργανωτική Επιτροπή «Αθήνα 2004». Ο κ. Τσίπρας και οι βουλευτές που συνυπέγραψαν την ερώτηση, ανέφεραν πως «τα ιλιγγιώδη ποσά που δαπανήθηκαν για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004, έχουν σχέση με την εκτόξευση του δημοσίου χρέους και του ελλείμματος». Στην ερώτηση έχει απαντήσει και ο υφυπουργός Πολιτισμού, αρμόδιος για θέματα Αθλητισμού κ. Γιάννης Ιωαννίδης, αναφέροντας πως οι δαπάνες που έγιναν από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων έχουν ελεγχθεί από το Ελεγκτικό Συνέδριο, αλλά και την Υπηρεσία Δημοσιονομικού Ελέγχου.

Αντιθέτως, για την Οργανωτική Επιτροπή του 2004 δεν υπάρχει πόρισμα ελέγχου από το ελεγκτικό συμβούλιο της Γενικής Γραμματείας Αθλητισμού, διότι το εν λόγω συμβούλιο ασκεί διαχειριστικό έλεγχο μόνο στους φορείς που εποπτεύει και επιχορηγεί και ύστερα από σχετική εντολή του εκάστοτε αρμόδιου υπουργού. Ο κ. Ιωαννίδης παραθέτει στην απάντησή του στοιχεία που δείχνουν ότι μόνο για τη φύλαξη των ολυμπιακών εγκαταστάσεων έως την 1/2/2007 δαπανήθηκαν 4,8 εκατ. ευρώ, ενώ για τη συντήρησή τους έχουν δαπανηθεί 28,7 εκατ ευρώ.

Ενδεικτικά, στον τακτικό προϋπολογισμό οικονομικού έτους 2001 του υπουργείου Πολιτισμού διατέθηκαν πιστώσεις 6.732.176 ευρώ και οι πληρωμές ανήλθαν στο ποσό 870.139,40 ευρώ. Στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων οικονομικού έτους 2001 διατέθηκαν πιστώσεις ύψους 108.126.881 ευρώ και τόσες ήταν οι πληρωμές.

Φαγητό με… οικονομία

Φαγητό με... οικονομία

Η κύρια αποστολή του ΜΠΟΡΟΥΜΕείναι η καταπολέμηση της σπατάλης φρέσκου φαγητού στην κοινωνία μας, συνδέοντας τους χορηγούς τροφίμων (εστιατόρια, αρτοποιεία, ξενοδοχεία, κλπ) με ιδρύματα, συσσίτια και κοινωνικές υπηρεσίες της περιοχής τους. Σε μερικούς μήνες και με τη βοήθεια των εθελοντών μας έχουμε κατορθώσει να προσφέρονται περίπου 5.000 μερίδες φαγητού σε συνανθρώπους με ανάγκη, παρά να καταλήγουν στα σκουπίδια.

Όλη αυτή η προσπάθεια όμως είναι πολύ μικρή σχετικά με την μείωση της σπατάλης φαγητού, που μπορεί να επιτευχθεί στην κοινωνία μας, αν ο καθένας μας ακολουθεί καθημερινά μερικά απλά βήματα, όπως:

1)      Ψωνίστε έξυπνα: - Προγραμματίστε τα γεύματα σας από πριν, χρησιμοποιήστε λίστες για τα ψώνια, και αποφεύγετε να αγοράζετε προϊόντα από παρόρμηση. Μην υποκύπτετε σε προωθητικές ενέργειες μάρκετινγκ, που σας οδηγούν στο να αγοράσετε περισσότερα τρόφιμα από ότι χρειάζεστε, ιδιαίτερα για τα ευπαθή ειδή. Παρόλο που μπορεί να είναι πιο φθηνά ανά γραμμάριο, συνολικά θα είναι πιο ακριβά αν τελικά πετάξτε μεγάλη ποσότητα από αυτό το τρόφιμο.

2)      Αγοράστε «περίεργα φρούτα» - Πολλά φρούτα και λαχανικά πετιούνται επειδή δεν έχουν το «σωστό» μέγεθος, σχήμα ή χρώμα. Αγοράζοντας αυτά τα απολύτως καλά «περίεργα φρούτα» στην λαϊκή ή κάπου αλλού, επιβεβαιώνεις ότι αυτά τα τρόφιμα, που αλλιώς καταλήγουν στα σκουπίδια, θα καταναλωθούν.

3)      Μάθετε ποτέ στα αλήθεια «χαλάει» το φαγητό - Οι περισσότερες ημερομηνίες λήξης είναι ενδεικτικές προτάσεις, που δίνει ο κατασκευαστής για μέγιστη διασφάλιση ποιότητας και αύξηση κατανάλωσης και σίγουρα τα περισσότερα τρόφιμα είναι ασφαλή ακόμα και μερικές μέρες μετά την ημερομηνία λήξης τους.

4)      Προσέξτε το ψυγείο σας - Ιστοσελίδες σαν το www.lovefoodhatewaste.com μπορούν να σας βοηθήσουν να γίνετε δημιουργικοί με τις συνταγές για να χρησιμοποιήσετε όλα τα φαγητά στο ψυγείο σας, που θα «χαλάσουν» σύντομα.

5)      Χρησιμοποιήσετε την κατάψυξη σας - Τα κατεψυγμένα φαγητά παραμένουν ασφαλή απεριόριστα. Βάλτε φρέσκα προϊόντα και περισσευούμενο φαγητό στην κατάψυξη αν δεν θα προλάβετε να τα καταναλώσετε πριν να χαλάσουν.

6)      Ζητήστε μικρότερες μερίδες - Πολλές φόρες, αν το ζητήσετε, τα εστιατόρια θα σας δώσουν μισές μερίδες, για χαμηλότερη τιμή.

7)      Πάρτε μαζί σας το περισσευούμενο φαγητό σας - Ζητήστε από το εστιατόριο να βάλουν σε συσκευασία ότι δεν φάτε, για να τα φάτε αργότερα. Αν δεν θέλετε να τα φάτε αμέσως, αποθηκεύστε τα στην κατάψυξη σας. Δυστυχώς, σε αντίθεση με άλλες πλούσιες χώρες, ελάχιστοι Έλληνες παίρνουν μαζί τους το περισσευούμενο φαγητό τους από τα εστιατόρια (ΗΠΑ: 50%).

8)      Λίπασμα - Χρησιμοποιώντας τα υπολείμματα τροφών για λίπασμα, μπορείτε να μειώσετε τις κλιματικές επιπτώσεις τους, και να ανακυκλώσετε τα θρεπτικά συστατικά τους. Το φαγητό στις βιομηχανικές χώρες αποτελεί 10-15% του συνόλου των απόβλητων, αλλά προκαλεί ένα πολύ υψηλότερο ποσοστό σε εκπομπές μεθανίου από χωματερές.

9)      Μεταδώστε την «έξυπνη» κατανάλωση τροφίμων - Εντάσσοντας τις παραπάνω συμβουλές στην καθημερινή καταναλωτική συμπεριφορά σας, γίνεστε αυτόματα πρότυπο και πρεσβευτής τέτοιας συμπεριφοράς και για άλλους συνανθρώπους σας, ειδικά για τα παιδιά σας, τα οποία μεγαλώνοντας με τέτοια πρότυπα, με μεγάλη πιθανότητα θα ενστερνιστούν για πάντα την «έξυπνη» κατανάλωση τροφίμων.

10)  Δωρίστε - Τρόφιμα που δεν τα έχετε αγγίξει, και ειδικά αυτά που δεν αλλοιώνονται, μπορείτε να τα δωρίσετε σε ιδρύματα, συσσίτια και κοινωνικές υπηρεσίες της περιοχής σας, που μπορείτε να βρείτε στον χάρτη μας στο www.boroume.gr. Μπορείτε επίσης να επικοινωνείτε με το ΜΠΟΡΟΥΜΕ στο 210 3237805 ή στο Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε. εφόσον χρειάζεστε βοήθεια στην δωρεά των τροφίμων σας.

Πιο συχνά ακραίες θερμοκρασίες λόγω κλιματικής αλλαγής

Πιο συχνά ακραίες θερμοκρασίες λόγω κλιματικής αλλαγής


Νέο ρεκόρ στις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα
Αντιδράσεις για τη δήλωση Στερν ότι οι ΗΠΑ επιθυμούν πιο ευέλικτη πολιτική

AFP, Reuters, BBC

«Αυτή η τούμπα προς τα πίσω με στροφή θα έπρεπε να κερδίσει χρυσό μετάλλιο στους Ολυμπιακούς της υποκρισίας», διαμαρτυρήθηκε ο Μοχάμεντ Αντοου, ειδικός για θέματα περιβάλλοντος στην οργάνωση ChristiaAid. Στην προκειμένη περίπτωση, ο «αθλητής» είναι η κυβέρνηση Ομπάμα και η «τούμπα» ήταν η δήλωση-γκάφα του Αμερικανού απεσταλμένου για το κλίμα, Τοντ Στερν, ο οποίος δείχνει να έχει πειστεί πως κάθε προσπάθεια καταπολέμησης της υπερθέρμανσης του πλανήτη είναι άσκοπη.

Μοιραία τώρα η συζήτηση για το κλίμα φουντώνει, με αφορμή τόσο τη «βόμβα» Στερν όσο και τις προετοιμασίες για τη σύνοδο του Κατάρ, τον Νοέμβριο, αλλά και τη νέα έρευνα του επιφανούς επιστήμονα της ΝΑSA, δρος Τζέιμς Χάνσεν: Οι εφιαλτικοί καύσωνες που ταλανίζουν τον πλανήτη θα πυκνώσουν, προειδοποίησε ο κ. Χάνσεν, και ναι, σύμφωνα με την άποψή του, δεν χωράει αμφιβολία: το βάσανο των πολύ ζεστών θερινών ημερών είναι προϊόν της κλιματικής αλλαγής.

Η έρευνα υποστηρίζει ότι ακραία καιρικά φαινόμενα των τελευταίων ετών, όπως οι ξηρασίες στο Τέξας και στην Οκλαχόμα πέρυσι ή ο καύσωνας στη Ρωσία το 2010 και στην Ευρώπη το 2003, ήταν συνέπεια της αλλαγής του κλίματος. Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι ακραίες θερμοκρασίες γίνονται όλο και συχνότερες. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα υπάρξουν ψυχρότερα καλοκαίρια στο μέλλον, αλλά δεν αναιρεί και ότι αυξήθηκαν δραματικά οι πιθανότητες ενός ανυπόφορου καύσωνα, ανέφερε χαρακτηριστικά η σχετική έκθεση.

Συγκρίνοντας θερμοκρασίες των τελευταίων 30 ετών με εκείνες των αμέσως προηγούμενων 30 ετών, ο Χάνσεν και οι συνάδελφοί του διαπίστωσαν ότι οι ακραίες θερμοκρασίες, που άλλοτε επηρέαζαν το 1% της επιφάνειας της Γης, τώρα πλήττουν το 10%. Ωστόσο, άλλοι επιστήμονες αμφισβητούν την ερμηνεία που δίνει ο δρ Χάνσεν, καθώς πρόκειται για αμφιλεγόμενη προσωπικότητα που συχνά επιλέγει την υπερβολή για να προβάλλει τις θέσεις του, και έχει συλληφθεί τέσσερις φορές έως τώρα στη διάρκεια διαδηλώσεων.

Οποια υπερβολή κι αν διαφαίνεται όμως, τα προβλήματα του πλανήτη είναι δεδομένα, όπως δεδομένη είναι και η άρνηση του συνόλου των κυβερνήσεων να δράσουν επί της ουσίας.

Η εικόνα έχει ως εξής: οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα αυξήθηκαν κατά 3,1% μέσα στο 2011 αγγίζοντας νέο ρεκόρ. Αυτή τη στιγμή, η Γη οδεύει, με βάση τον σημερινό ρυθμό της, σε αύξηση της θερμοκρασίας της κατά 3 έως 4 βαθμούς Κελσίου έως τα τέλη του αιώνα. Οι νησιωτικές χώρες κινδυνεύουν να εξαφανιστούν από τον χάρτη εάν η αύξηση της θερμοκρασίας ξεπεράσει τους 2 βαθμούς, οδηγώντας σε περαιτέρω άνοδο της στάθμης των ωκεανών. Οι ισχύουσες δεσμεύσεις για τις περικοπές των εκπομπών ρύπων δεν αρκούν για να συγκρατήσουν την άνοδο κατά 2 βαθμούς και πολλά αναπτυσσόμενα κράτη επιμένουν ότι το όριο είναι απολύτως αναγκαίο να τεθεί στον 1,5 βαθμό ώστε να αποτραπούν τα χειρότερα. Εξ ου και η οργή για τη δήλωση του κ. Στερν, ο οποίος -παρότι ο ίδιος ο πρόεδρος Ομπάμα διακηρύσσει την πρόθεσή του να πολεμήσει για το κλίμα- διεμήνυσε στις 2 Αυγούστου ότι οι ΗΠΑ επιθυμούν πιο ευέλικτη πολιτική. «Και αυτή η ευέλικτη πολιτική δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι θα τηρήσουμε τη δέσμευση των 2 βαθμών, ενώ αν επιμείνουμε σ' έναν τέτοιο στόχο, θα οδηγηθούμε σε αδιέξοδο».

Κι ενώ οι αντιδράσεις για την αμερικανική στάση πέφτουν βροχή, Αμερικανοί επιστήμονες ανακοίνωσαν, την Πέμπτη, ότι ο φετινός Ιούλιος ήταν ο πιο ζεστός που καταγράφηκε ποτέ στις ηπειρωτικές ΗΠΑ. Οι πρώτοι επτά μήνες του 2012, επίσης, ήταν οι πιο θερμοί στην ιστορία των ΗΠΑ. Κατά τα άλλα, το 2011 ήταν η πιο ζεστή χρονιά του πλανήτη από τότε που άρχισαν οι μετρήσεις στα μέσα του 19ου αιώνα, ενώ η δεκαετία του 2010 ξεπέρασε κάθε προηγούμενο ρεκόρ.

Στη σύνοδο του Ντέρμπαν πέρυσι αποφασίστηκε η προώθηση μιας νέας συμφωνίας, που θα αντικαταστήσει το πρωτόκολλο του Κιότο και θα τεθεί σε εφαρμογή έως το 2020 το αργότερο. Ο καβγάς για τους 2 βαθμούς ξέσπασε εν όψει ενός νέου γύρου συνομιλιών, που θα αρχίσει στην Μπανγκόκ, στα τέλη του μήνα, στο πλαίσιο της προετοιμασίας της συνόδου του Κατάρ.

70 είδη πουλιών ξεχειμωνιάζουν στην Ελλάδα

Ξεχειμωνιάζουν στην Ελλάδα 70 είδη πουλιών

Ερχονται στη χώρα μας τον Οκτώβριο και επιστρέφουν στο σπίτι τους τον Μάρτιο και τον Απρίλιο
ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ:  Σάββατο 18 Φεβρουαρίου 2012

Σαν στο σπίτι τους ένιωσαν τα αποδημητικά πουλιά που έφθασαν και φέτος σε διάφορες περιοχές της χώρας μας για να διαχειμάσουν. Παρά το γεγονός ότι τις τελευταίες εβδομάδες επικρατούν, κυρίως στην Κεντρική και Βόρεια Ελλάδα, πολύ χαμηλές θερμοκρασίες και τα χιόνια δεν έχουν λειώσει, ο καιρός για τα μεταναστευτικά πουλιά μοιάζει ανοιξιάτικος.

Οπως λέει στα «ΝΕΑ» η κ. Ρούλα Τρίγκου, συντονίστρια ενημέρωσης στην Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, αυτό συμβαίνει επειδή τα αποδημητικά που φθάνουν στην Ελλάδα για να διαχειμάσουν προέρχονται από βόρειες περιοχές όπου επικρατεί πολύ περισσότερο κρύο.

«Στην Ελλάδα υπάρχουν περισσότερα από 440 είδη πουλιών. Από αυτά, τα 70 είδη τουλάχιστον είναι αποδημητικά και φθάνουν στη χώρα μας το φθινόπωρο, προερχόμενα από περιοχές της Βόρειας Ευρώπης, όπως η Σκανδιναβία αλλά και από βορειοανατολικές περιοχές όπως η Σιβηρία».

Ξεκινούν το ταξίδι τους συνήθως στον Οκτώβριο και επιστρέφουν στο... σπίτι τους κατά τον Μάρτιο και τον Απρίλιο. «Ενα από τα είδη αυτά είναι η νανόχηνα που κατά τον Οκτώβριο εγκαθίσταται στη λίμνη Κερκίνη ή το Δέλτα Εβρου».

Αλλα πάλι πουλιά, όπως η κοκκινόχηνα, που συνήθως επιλέγει περιοχές της Βουλγαρίας ή της Τουρκίας για να διαχειμάσει, προσαρμόζουν καμιά φορά το δρομολόγιο τους ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες. Πηγαίνουν δηλαδή πιο νότια όπου ο καιρός είναι ηπιότερος. Ετσι, κάποιες κοκκινόχηνες είναι σίγουρο ότι σταμάτησαν φέτος στο Δέλτα του Εβρου για να διαχειμάσουν.

«Τα πουλιά αυτά βρίσκουν τροφή κατά τους χειμερινούς μήνες στη χώρα μας, όσο κρύο και να κάνει», προσθέτει η κυρία Τρίγκου. Ανάμεσα στα πουλιά που επισκέπτονται την Ελλάδα για να ξεχειμωνιάσουν, είναι το νανοβουχτάρι. Ενα από τα μέρη που προτιμά είναι ο Σχινιάς.

Κορμοράνοι από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, όπως Φινλανδία, Γερμανία, Πολωνία, Δανία, Ουγγαρία, Ρωσία, έρχονται επίσης στην Ελλάδα. Ενα από τα δρομολόγια που ακολουθούν είναι Δούναβης - Ξάνθη.

Μας επισκέπτονται επίσης κύκνοι, που όσο όμορφοι είναι άλλο τόσο δύστροποι. Μεταναστεύουν δύσκολα και υπομένουν το κρύο στις περιοχές που διαμένουν μέχρι να εξαντληθούν. Τον Φεβρουάριο πάντως του 2006, ο ορνιθολόγος Γιώργος Χανδρινός, κατέγραψε στο Δέλτα Εβρου την παρουσία ρεκόρ 12.000 κύκνων, προερχόμενων από τη Βόρεια και Κεντρική Ευρώπη. Κλασικός επισκέπτης είναι και ο ερωδιός.

Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη που διενεργήθηκε από το Τμήμα Βιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, με επιστημονικό υπεύθυνο τον αναπληρωτή καθηγητή Αναστάσιο Λεγάκι, η μετανάστευση που αρχίζει το φθινόπωρο διαρκεί συνήθως 30 με 50 μέρες. Στο διάστημα αυτό τα πουλιά μπορούν να διασχίσουν αποστάσεις 1.000 ή ακόμα και 7.000 χιλιομέτρων μεταβάλλοντας κατά περίσταση την ταχύτητά τους. Οταν πλησιάζουν στο τέλος του ταξιδιού τους, η μέση ταχύτητα πτήσης αυξάνεται μέχρι και δύο φορές.

Από άλλη έρευνα που είχε γίνει ήδη από το 1966, διαπιστώθηκε ότι για να διασχίσουν τις απαιτητικές περιοχές της Μεσογείου και της Σαχάρας, τα πουλιά πετούν διαρκώς χωρίς να σταματούν επί 36 με 50 ώρες.

Κάθε μεγάλο ταξίδι απαιτεί προετοιμασία. Πριν ξεκινήσουν για τους τόπους όπου θα διαχειμάσουν και για διάστημα 20 μέχρι 40 μέρες, συσσωρεύουν στον οργανισμό τους λίπος το οποίο θα τους εξασφαλίσει την απαιτούμενη ενέργεια για να καλύψουν αποστάσεις μέχρι και 3.000 χιλιόμετρα, όπως επισημαίνει η μελέτη του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Εκτιμάται ότι όσο πιο μακριά μεταναστεύει ένα πουλί τόσο περισσότερο λίπος συσσωρεύει στο σώμα του. Δηλαδή οι μακρινοί μετανάστες συσσωρεύουν λίπος ίσο με το 35%-49% του γενικού τους βάρους ενώ οι κοντινοί ίσο με το 17%-25% του βάρους τους.

Τα ποσοστά αυτά είναι αρκετά μεγάλα αν αναλογιστεί κανείς ότι το λίπος των πουλιών που δεν μεταναστεύουν είναι 4%-7% του βάρους τους.

Η γεωργία ρυπαίνει!

Η «ΠΡΑΣΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ» ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΚΛΑΪΒ ΠΟΝΤΙΝΓΚ

Η γεωργία και η ενέργεια κατέστρεψαν τον κόσμο

ΒΙΒΛΙΟ

Της ΒΑΛΙΑΣ ΚΑΪΜΑΚΗ

Στην «Πράσινη ιστορία του κόσμου», ο Κλάιβ Πόντινγκ διηγείται την ιστορία της ανθρωπότητας μέσα από τη σχέση της με το περιβάλλον.

Κανένας αρχαίος πολιτισμός δεν μένει ασχολίαστος, από το Νησί του Πάσχα ώς τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.

Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι τα ανθρώπινα όντα έχουν επανειλημμένα οικοδομήσει κοινωνίες που αναπτύχθηκαν και ήκμασαν εκμεταλλευόμενες τους φυσικούς πόρους της Γης, μέχρι που οι πόροι αυτοί δεν μπορούσαν πλέον να συντηρήσουν τον πληθυσμό τους, γεγονός το οποίο προκάλεσε την κατάρρευσή του.

Η κύρια θέση του βιβλίου είναι ότι στην Ιστορία υπήρξαν δύο μεγάλες τομές, η εφεύρεση της γεωργίας και η χρήση μη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τομές οι οποίες είχαν τεράστιο αντίκτυπο στην οικολογική κατάσταση του πλανήτη μας.

Στην περίπτωση της γεωργίας, η χρήση της γης οδήγησε σε αποδάσωση, σε δημιουργία χώματος με πολλά άλατα εξαιτίας της εντατικής ύδρευσης αλλά και σε ασθένειες εξαιτίας της εγγύτητας της κατοικίας των ανθρώπων με τα ζώα. Οδήγησε επίσης σε γοργή αύξηση του πληθυσμού, σε αστυφιλία, σε αποικισμό, σε εξόντωση της χλωρίδας και της πανίδας και δημιούργησε την κοινωνία όπως είναι σήμερα. Μάλιστα, ο αναγνώστης συνειδητοποιεί ότι δεν υπήρξε ποτέ στην Ιστορία «χρυσός περιβαλλοντικός αιώνας» χωρίς μόλυνση, καταστροφές, διαφθορά κ.λπ. Από την απαρχή της γεωργίας οι άνθρωποι έκαναν ό,τι μπορούσαν για να εκμεταλλευθούν τον πλανήτη προς όφελος της κερδοφορίας.

Η δεύτερη τομή είναι πολύ περισσότερο εμφανής σήμερα. Γνωρίζουμε πλέον τις περιβαλλοντικές και κοινωνικές συνέπειες του να βασιζόμαστε σε μη ανανεώσιμες πηγές ενέργειας για τις ενεργειακές μας ανάγκες.

Το έργο του Πόντινγκ είναι γεμάτο στατιστικά στοιχεία και γεγονότα που, μπορεί μεν σε κάποιες περιπτώσεις να μην είναι ιδιαίτερα χρήσιμα, είναι όμως πάντα ενδιαφέροντα. Για παράδειγμα, το λευκό ψωμί ιστορικά παραγόταν μόνο όταν υπήρχε έλλειψη σπόρων σίτου, σε σημείο μάλιστα που κάποιες κυβερνήσεις το απαγόρευαν όταν υπήρχε επάρκεια.

Το βιβλίο είναι σαφές και καλογραμμένο και παρ' όλο που δεν φτάνει στο ύψος ενός Ζιν, η ιστορία του θα μπορούσε να συγκριθεί με την «Ιστορία του λαού των Ηνωμένων Πολιτειών» από περιβαλλοντική σκοπιά.

Ωστόσο, στο τέλος, ο αναγνώστης μένει «πεινασμένος», αφού ο Πόντινγκ δεν προσφέρει λύσεις ή κάλεσμα για δράση, όπως κάνουν τα περισσότερα βιβλία για το περιβάλλον. Θεωρεί ότι οι προοπτικές για το μέλλον είναι ζοφερές εάν συνεχίσουμε να καταναλώνουμε το ίδιο με σήμερα. Και μάλιστα δεν δηλώνει αισιόδοξος για μια συστημική αλλαγή, καθώς καμία κοινωνία στην παγκόσμια ιστορία δεν άλλαξε τον τρόπο συμπεριφοράς της, κάτι που αναμφισβήτητα την οδήγησε στο μαρασμό, όπως υπογραμμίζει και ο υπότιτλος του βιβλίου, «Το περιβάλλον και η κατάρρευση των μεγάλων πολιτισμών».

Λιγότερα απ' όσα θα περιμέναμε από τον Κλάιβ Πόντινγκ, βρετανό συγγραφέα και υφηγητή Πολιτικών Επιστημών και Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Σουόνσι της Ουαλίας. Ηταν εκείνος που κατά τον πόλεμο των Φόκλαντς παρέδωσε στον βουλευτή των Εργατικών Ταμ Ντάλγιελ μυστικά έγγραφα της υπηρεσίας του (ήταν τότε σύμβουλος του υπουργείου Αμυνας) σχετικά με τη νομιμότητα της βύθισης του αργεντίνικου πλοίου «Στρατηγός Μπελγκράνο», που προκάλεσε το θάνατο πάνω από 300 ανθρώπων. Ο Πόντινγκ πέρασε από δίκη αλλά τελικά αθωώθηκε.

Νέες περιοχές στο δίκτυο Natura 2000

Νέες περιοχές στο δίκτυο Natura 2000

Η βιοποικιλότητα -ο περιορισμένος πόρος που συνιστά την ποικιλία ζωής στη Γη- διέρχεται κρίση. Σημειώνεται απώλεια ειδών με άνευ προηγουμένου ρυθμό συνεπεία των ανθρώπινων δραστηριοτήτων, με μη αναστρέψιμες επιπτώσεις για το μέλλον μας.

Ο ευρωπαίος επίτροπος Γιάνεζ Πότοτσνικ (αριστερά) επισκέπτεται το πάρκο Μοράβκα στη Δημοκρατία της Τσεχίας, μαζί με τον υπουργό Περιβάλλοντος της χώρας, Τόμας Σαλούπα.

Η Ευρωπαϊκή Ενωση προσπαθεί να ανακόψει την εξέλιξη αυτή και πρόσφατα έθεσε για τον εαυτό της έναν νέο στόχο αναστολής της απώλειας βιοποικιλότητας στην Ευρώπη έως το 2020, με την προστασία υπηρεσιών οικοσυστήματος, όπως η επικονίαση (και με την αποκατάσταση των υπηρεσιών αυτών όπου έχουν υποβαθμιστεί), και με την αύξηση της συμβολής της Ε.Ε. στην αποτροπή της απώλειας βιοποικιλότητας στον πλανήτη. Το Natura 2000 αποτελεί ένα εργαλείο καίριας σημασίας για την επίτευξη του εν λόγω στόχου.

Το Natura 2000, το δίκτυο προστατευόμενων περιοχών της Ε.Ε., επεκτάθηκε πριν από λίγες μέρες σημαντικά. Προστέθηκαν σχεδόν 18.800 τετραγωνικά χιλιόμετρα, συμπεριλαμβανομένης μιας μείζονος προσθήκης θαλάσσιων περιοχών που καλύπτουν έκταση 17.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων, με την οποία αυξάνεται η προστασία πολλών, απειλούμενων με εξαφάνιση, ενάλιων ειδών. Το δίκτυο καλύπτει πλέον ποσοστό σχεδόν 18% της χερσαίας έκτασης της Ε.Ε. και πάνω από 145.000 τετρ. χλμ. των θαλασσών της.

Οι κυριότερες χώρες που εμπλέκονται στην τελευταία αυτή επέκταση είναι η Βρετανία, η Γαλλία, το Βέλγιο, η Ελλάδα, η Κύπρος, η Ουγγαρία, η Λιθουανία και η Ιταλία. Το δίκτυο Natura 2000 αποτελεί το κύριο όπλο στον αγώνα της Ευρώπης για την αναστολή της απώλειας βιοποικιλότητας και για τη διασφάλιση υπηρεσιών οικοσυστήματος.

Ο αρμόδιος για το περιβάλλον ευρωπαίος επίτροπος, Γιάνεζ Πότοτσνικ, δήλωσε με την ευκαιρία της επέκτασης: «Το Natura 2000 αποτελεί επί του παρόντος ένα από τα αποτελεσματικότερα εργαλεία που διαθέτουμε στην Ευρώπη για να αντιμετωπίσουμε την απώλεια βιοποικιλότητας, διαδραματίζει δε κρίσιμο ρόλο στη στρατηγική μας για την προστασία της φυσικής μας κληρονομιάς. Χαιρετίζω ειδικότερα τη βελτίωση της κάλυψης των ευρωπαϊκών θαλασσών: η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος της Ευρώπης και των μοναδικών χαρακτηριστικών του αποτελεί πλέον σήμερα πολύ σημαντικότερο ζήτημα παρά ποτέ».

Το Natura 2000 είναι ένα τεράστιο δίκτυο περιοχών διατήρησης της φύσης, το οποίο έχει συγκροτηθεί για να διασφαλίζει την επιβίωση των πλέον ανεκτίμητων και απειλούμενων με εξαφάνιση ειδών και ενδιαιτημάτων της Ευρώπης. Το δίκτυο απαρτίζεται από περίπου 26.000 τόπους, με τις πρόσφατες δε βελτιώσεις προστίθενται 166 νέοι τόποι, που καλύπτουν περίπου 18.800 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Ποσοστό πάνω από 90% της προστιθέμενης έκτασης αποτελείται από θαλάσσιους τόπους (17.000 τετρ. χλμ.), κυρίως στο Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά επίσης στη Γαλλία, το Βέλγιο, την Ελλάδα, την Κύπρο και την Ιταλία.

Οι νέοι θαλάσσιοι τόποι θα προσφέρουν ζωτικής σημασίας καταφύγιο για πολλά από τα πλέον σπάνια και απειλούμενα με εξαφάνιση είδη στην Ευρώπη. Στον Ατλαντικό Ωκεανό, οι προσθήκες της Βρετανίας περιλαμβάνουν 9 υφάλους ψυχρών υδάτων, συμπεριλαμβανομένων των υφάλων ανοικτά της νήσου Rockall, οι οποίοι αποτελούν εστίες βιοποικιλότητας, αποτελούμενες από κοράλλια, καβουρομάνες και πλήθος ειδών τα οποία δεν έχουν ακόμη κατονομαστεί. Στη Μεσόγειο Θάλασσα, με τους νέους τόπους θα βελτιωθεί η προστασία εμβληματικών ειδών όπως της πράσινης χελώνας Chelonia mydas, της θαλάσσιας χελώνας Caretta caretta και της μεσογειακής φώκιας-μοναχού Monachus monachus, τα οποία διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στο οικοσύστημα που χρησιμοποιούν ως ενδιαίτημα.

Με τις επεκτάσεις θα αυξηθεί επίσης η προστασία για σειρά πολύτιμων χερσαίων ενδιαιτημάτων, συμπεριλαμβανομένων των τυρφώνων στη Λιθουανία, αλατούχων πεδίων στην Ουγγαρία και πλούσιων σε φυσικά είδη ασβεστολιθικών λειμώνων στην Ιταλία και την Κύπρο.

Πηγή: Υπηρεσία Τύπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Περισσότερες πληροφορίες http://www.natura.org/