Περιβαλλοντική Πρωτοβουλία Μαγνησίας

eggrafeite

30.jpg

Άρθρα τρίτων

Ενδιαφέροντα άρθρα από εξωτερικές πηγές.

H Liberation για τη Χαλκιδική

«LIBERATION» «Παράδειγμα για όλους» οι κάτοικοι στις Σκουριές

 Οι κάτοικοι διαπίστωσαν πως η εταιρεία ξεριζώνει με μπουλντόζες τα αιωνόβια δέντρα και τα καταπλακώνει με χώμα (αντί να τα τεμαχίζει και να τα παραδίδει στο δασαρχείο ως οφείλει) και κάλεσαν κλιμάκιο του δασαρχείου

 

ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ Της Ντίνας Δασκαλοπούλου

 

«Θυμηθείτε το όνομα αυτού του χωριού, την ιστορία αυτών των ανθρώπων. Επέλεξαν μια στάση περήφανη και αποφασισμένη. Θα πρέπει να χρησιμεύσει ως παράδειγμα για όλους τους άνδρες και τις γυναίκες που φιλοδοξούν να αντιμετωπίσουν την αυξανόμενη βαρβαρότητα των αγορών». Με αυτά τα λόγια συστήνει τους Χαλκιδικιώτες στους αναγνώστες της η γαλλική «Liberation». Με ακόμα θερμότερα λόγια χαιρετίζει τον αγώνα τους το κόμμα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς, που με ψήφισμά του καταδικάζει την «κρατική τρομοκρατία που παραβιάζει τα ανθρώπινα δικαιώματα και στοχοποιεί το κίνημα της αντίστασης».

 

Κείμενα σαν κι αυτά εξηγούν το αυξανόμενο ενδιαφέρον των διεθνών ΜΜΕ για το τι συμβαίνει στις Σκουριές. Ξένα συνεργεία φτάνουν καθημερινά εδώ, προσπαθώντας να ερμηνεύσουν πώς, στο όνομα μιας επένδυσης, καταλύεται η δημοκρατία. «Εχουμε καταλάβει πως δεν πρόκειται απλώς για μια σύγκρουση με θέμα την οικονομία, αλλά για μια σύγκρουση όπου διακυβεύονται πολλά περισσότερα με φόντο την οικονομία», μας έλεγε χτες συνάδελφος από μεγάλο ευρωπαϊκό τηλεοπτικό σταθμό.

 

Οι κάτοικοι συνεχίζουν τις κινητοποιήσεις τους: παραμένουν στα φυλάκια στις εισόδους της Ιερισσού, σταματώντας αυτοκίνητα και μοιράζοντας ενημερωτικό υλικό, και ανεβαίνουν καθημερινά στον Κάκκαβο για να επιθεωρούν τις διαδικασίες αποψίλωσης που κάνει η εταιρεία. Το βουνό το προσεγγίζουν τόσο από την πλευρά της Ιερισσού όσο και από τη Μεγάλη Παναγία, όπου, κλείνοντας τον δρόμο, εμποδίζουν τη διέλευση βαρέων μηχανημάτων. «Η καταστροφή συνεχίζεται, σωριάζουν δέντρα καθημερινά», μας είπε χτες ο Θανάσης. Οι κάτοικοι, όταν διαπίστωσαν πως η εταιρεία ξεριζώνει με μπουλντόζες τα αιωνόβια δέντρα και τα καταπλακώνει με χώμα (αντί να τα τεμαχίζει και να τα παραδίδει στο δασαρχείο ως οφείλει βάσει της έγκρισης περιβαλλοντικών όρων), κάλεσαν κλιμάκιο του δασαρχείου, ενώ στο σημείο έσπευσαν αστυνομικές δυνάμεις. Ο δασάρχης Αρναίας διέταξε προφορικά την προσωρινή αναστολή των εργασιών και αναμένονται οι περαιτέρω ενέργειές του.

 

Σφοδρή κριτική στο ΣτΕ

 

Οι Χαλκιδικιώτες δηλώνουν αποφασισμένοι να μην υποχωρήσουν μέχρι να δικαιωθούν. Με δελτίο Τύπου ασκούν δριμύτατη κριτική στο Συμβούλιο της Επικρατείας που απέρριψε προσφυγή κατά της επένδυσης: «Η σχοινοτενής και χωρίς νομικό έρεισμα επιμονή του δικαστηρίου στις “θετικές επιπτώσεις του έργου για την οικονομία” σε συνδυασμό με το ύφος και το περιεχόμενο της σχετικής επιχειρηματολογίας μετατρέπουν αυτό το τελευταίο κεφάλαιο της απόφασης σε πολιτικό μανιφέστο νεοφιλελεύθερης κατεύθυνσης. Ο αγώνας μας θα συνεχιστεί με όλα τα νόμιμα μέσα ενώπιον των εθνικών και ευρωπαϊκών αρχών και οργάνων».

Η κλιματική αλλαγή φέρνει πείνα

 

Η κλιματική αλλαγή φέρνει πείνα

 

Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας θα επιφέρει δραματικές αλλαγές στην αγροτική παραγωγή, που θα οδηγήσουν έως το 2050 σε υπερδιπλασιασμό των τιμών στα βασικά είδη διατροφής

Tου Μπάμπη Μιχάλη

altΕκατομμύρια άνθρωποι σε Αφρική και Ασία απειλούνται με λιμό λόγω της αλλαγής του κλίματος, που επιφέρει δραματικές αλλαγές στην αγροτική παραγωγή και οδηγεί έως το 2050 σε υπερδιπλασιασμό των τιμών των βασικών ειδών διατροφής.

Επιστήμονες, οι οποίοι ετοιμάζονται για τα δύο σχετικά διεθνή συνέδρια που θα πραγματοποιηθούν τις επόμενες ημέρες στην Ιρλανδία υπό την αιγίδα του ΟΗΕ και του Ιδρύματος Mary Robinson Climate Justice, κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου.

Προειδοποιούν ότι οι κίνδυνοι για τη μελλοντική παραγωγή των τροφίμων αυξάνονται δραματικά λόγω του ότι η θερμοκρασία ανεβαίνει, ενώ παράλληλα αυξάνονται οι πλημμύρες και τα φαινόμενα ξηρασίας. Ενα μεγάλο μέρος της Αφρικής, τονίζουν, απειλείται με ερημοποίηση.

Ο Φρανκ Ράιτζσμπερμαν, επικεφαλής της CGIAR (15 ανεξάρτητες μη κερδοσκοπικές οργανώσεις που ερευνούν τη μελλοντική ασφάλεια τροφής), δηλώνει στον τελευταίο «Observer» ότι η παραγωγή τροφίμων πρέπει να αυξηθεί κατά 60% έως το 2050, προκειμένου να καλύψει τις ανάγκες τού τότε πληθυσμού, ο οποίος προβλέπεται στα 9 δισεκατομμύρια. Σήμερα, ένα δισ. ανθρώπων -που ζει κυρίως στον Τρίτο Κόσμο- δεν μπορεί να διασφαλίσει την καθημερινή του τροφή. Η αλλαγή του κλίματος τονίζει ο Ράιτζσμπερμαν θα ψαλιδίσει την αναμενόμενη αύξηση της παραγωγής τροφίμων και αυτοί οι άνθρωποι, που δεν έχουν τη δυνατότητα να προσαρμοστούν, θα είναι οι πιο ευάλωτοι.

Οι επιπτώσεις στις ΗΠΑ

Ανέπαφη όμως δεν θα μείνει ούτε και η ύψους 300 δισ. δολαρίων αγροτική παραγωγή των ΗΠΑ. Το σχέδιο της επίσημης έρευνας της αμερικανικής κυβέρνησης για την αποτίμηση της αλλαγής του κλίματος προβλέπει δραματικές αλλαγές στις επόμενες τρεις δεκαετίες: άνοδο της θερμοκρασίας, ξηρασία, πλημμύρες και σοβαρές επιπτώσεις για τους γεωργούς. Η έρευνα -στην οποία συμμετείχαν 60 επιστήμονες- εκτιμά ότι όλες οι σοδειές θα επηρεαστούν από την άνοδο της θερμοκρασίας, αρκετές αγροτικές περιοχές των ΗΠΑ θα δουν την παραγωγή τους να συρρικνώνεται, ενώ κάτι ανάλογο θα συμβεί και στην κτηνοτροφία. Αναμένεται ακόμη αύξηση των παράσιτων, τα οποία δεν θα μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά από τα ζιζανιοκτόνα. Εκτιμάται, μάλιστα, ότι η ύψους 50 δισ. δολαρίων παραγωγή κρασιών της Καλιφόρνιας ενδεχομένως να συρρικνωθεί κατά 70% έως το 2050.

Ανάλογη μελέτη για τη λεκάνη του κάτω μέρους του ποταμού Μεκόνγκ -στην οποία περιλαμβάνονται οι Ταϊλάνδη, το Λάος, το Βιετνάμ και η Καμπότζη- προβλέπει διπλάσια της προβλεπόμενης αύξηση της θερμοκρασίας. Κάτι που θα αποβεί καταστροφικό για την παραγωγή τροφίμων των 100 εκατ. ανθρώπων που προβλέπεται ότι θα ζουν εκεί το 2050.

Επιδρομείς στο διάστημα

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

14/04/2013

Επιδρομείς στο Διάστημα

Της Τασούλας Καραϊσκάκη

Ήχησε σκληρή, η φαινομενικά άκαιρη και αποπροσανατολιστική η προχθεσινή προειδοποίηση του διαπρεπούς φυσικού Στίβεν Χόκινγκ, ότι μέσα στα επόμενα χίλια χρόνια θα πρέπει να έχουμε μετοικήσει σε άλλον πλανήτη γιατί θα έχουμε καταστρέψει την εύθραυστη Γη. Σαν να επεδίωκε, επαναλαμβάνοντας την αγαπημένη του «προφητεία», ότι «η ανθρωπότητα δεν θα γιορτάσει στη Γη την είσοδο της επόμενης χιλιετίας» να μας σύρει έξω από τις συντεταγμένες της τρέχουσας κρίσης, μακριά από τα σημερινά «τιποτένια» σφαγεία σε ένα απείρως πιο τρομακτικό απώτερο αύριο. Ακόμη και για μας, τους εγκλωβισμένους στον ζόφο των λουκέτων (170.000 μικρομεσαίες επιχειρήσεις κινδυνεύουν να κλείσουν μέσα στον χρόνο), της ανεργίας (στο 27,2%), των «κόκκινων δανείων» (52 δισ. ευρώ), των χρεών στα ασφαλιστικά Ταμεία (15 δισ.), των δυσθεώρητων ληξιπρόθεσμων οφειλών στις εφορίες (56 δισ.), του επαπειλούμενου «κουρέματος» εσόδων, καταθέσεων, πόρων, της επιδεινούμενης ζωής, ακόμη λοιπόν και για μας, τα βάρη και οι οδύνες του σήμερα φαντάζουν μικρά, μη υπολογίσιμα μπροστά στην υπέρμετρη απειλή με τη μορφή της αγωνιώδους προσφυγιάς στα πέρατα του Σύμπαντος.

Το σενάριο της «αναζήτησης στέγης σε άλλους πλανήτες» μοιάζει με εκείνες τις ταινίες καταστροφής και απερίγραπτου τρόμου που αφήνουν, μετά τη λήξη τους, ευτυχισμένο και βαθύτατα ανακουφισμένο ακόμη και τον πιο πιεσμένο και δυστυχισμένο θεατή. Η αυτόματη σύγκριση του ολέθρου στην οθόνη με την πραγματικότητα γεννά ένα λυτρωτικό αίσθημα σωτηρίας - «ευτυχώς εμείς είμαστε ζωντανοί και ασφαλείς». Τα προβλήματα για λίγο γίνονται σκόνη... Ωστόσο, κατά έναν περίεργο τρόπο, αναπλάθονται και προβάλλονται πανομοιότυπα μια χιλιετία μπροστά...

Διότι η προοπτική της μετανάστευσης στο Διάστημα δεν έχει να κάνει, εν προκειμένω, με το όνειρο του ανθρώπου να εξερευνήσει μαγικούς αστρικούς κόσμους, αλλά με την υποχρεωτική διαφυγή του σε ένα ουράνιο σώμα, αρκετά παρθένο ώστε να διασφαλίσει τη διαιώνιση του είδους επί μακρόν - μέχρι να το καταστρέψει... Πεπρωμένο άφευκτο, αφού ο γήινος δεν είχε ποτέ κοινό μέτρο για τη δράση και την αντίδραση, για την υπέρβαση και την επίπτωση, για το συμφέρον και το λογικό. Η τρέλα της επικυριαρχίας και της κτήσης είναι τόσο ριζωμένη μέσα μας ώστε αναδύεται από βάθη άγνωστα στο ένστικτο της αυτοσυντήρησης. Είναι προδιαγεγραμμένο: αφού πρώτα μεγαλουργήσουμε, μετά θα ερημώσουμε τη νέα Γη που μοιραία θα έχει τα ίδια έθνη, τους ίδιους πολέμους, τους ίδιους φανατισμούς, τις ίδιες ανισότητες, τους ίδιους με τους σημερινούς δίκαιους και χρηστούς, ή αδηφάγους, αλαζόνες, κοντόθωρους ηγέτες και πολίτες.

Ετσι διαγράφεται ένας τεράστιος κύκλος που καταλήγει πάλι σε μας. Σε έναν εαυτό ναι μεν άλλο, μακρινό, όμως ταυτόσημο. Ο Στίβεν Χόκινγκ αποφεύγει να φανταστεί έναν άνθρωπο του μέλλοντος διαφορετικό, αποκαθαρμένο από ταπεινά ένστικτα, ιδανικό. Θα καταστρέφουμε πάντα τη Γη μας. Πριν ακόμη εξασφαλίσουμε μια νέα κατοικία στον ουρανό, την έχουμε ήδη χαλκεύσει κατ’ εικόνα και ομοίωση, την έχουμε σφετεριστεί με το ισχυρότερο μέσο οικειοποίησης, την ταυτότητα.

Και πάλι, λοιπόν, πολιτισμοί θα γεννήσουν αξίες και θα τις καταστρέψουν. Η Ιστορία, μια βιοτεχνία αίματος και φωτός, στάχτης και ιδεών, θα συνεχίσει να διαγράφει αέναους κύκλους, άλλοτε κοντά κι άλλοτε μακριά από τις αβύσσους.

Το τέλος της πράσινης επανάστασης

Εφημερίδα Συντακτών

11/04/2013

Το τέλος της Πράσινης Επανάστασης

Οι προηγμένες τεχνολογικά και γενετικά μέθοδοι καλλιέργειας που εφαρμόστηκαν από το 1950 και μετά και διέσωσαν πάνω από ένα δισ. ανθρώπους από την πείνα σήμερα έχουν αρχίσει να γίνονται αναποτελεσματικές

 

Του Τάσου Σαραντή

 

Ονομάστηκε Πράσινη Επανάσταση και ουσιαστικά αποτέλεσε το επιστέγασμα γενετικών ερευνών και πειραματισμών 30 χρόνων που είχαν στόχο την εφαρμογή νέων μεθόδων και τη δημιουργία ποικιλιών φυτικών ειδών με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη απόδοση ανά στρέμμα. Με τη βοήθεια της επιστήμης και την υιοθέτηση νέων τρόπων καλλιέργειας, όπως η μονοκαλλιέργεια, την ανάπτυξη νέων ειδών φυτών, κυρίως υβριδίων, αλλά και με την ανάπτυξη νέων μεθόδων βελτίωσης της παραγωγής, όπως η εκτεταμένη χρήση λιπασμάτων και ζιζανιοκτόνων, η Πράσινη Επανάσταση επέφερε ριζικές αλλαγές στη γεωργία στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, γεγονός που διέσωσε περισσότερους από ένα δισεκατομμύριο ανθρώπους από την πείνα.

 

Η πρώτη Πράσινη Επανάσταση συνέβη στις αναπτυγμένες χώρες μεταξύ 1950 και 1970, ενώ η δεύτερη, μετά το 1967 στις αναπτυσσόμενες χώρες. Στη δεύτερη Πράσινη Επανάσταση αποδίδεται το 90% της αύξησης στην παγκόσμια παραγωγή στη δεκαετία του 1960, περίπου το 70% στη δεκαετία του 1970 και το 80% της αύξησης στη δεκαετία του 1980. Εκτοτε, η Πράσινη Επανάσταση παρουσίασε στασιμότητα για τις βασικές καλλιέργειες τροφίμων σε πολλές περιοχές του κόσμου, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε από τους επιστήμονες του Ινστιτούτου για το Περιβάλλον του Πανεπιστήμιου της Μινεσότα και του Πανεπιστήμιου McGill στο Μόντρεαλ του Καναδά. Η επιστημονική ομάδα ανέπτυξε γεωγραφικούς λεπτομερείς χάρτες των ετήσιων συγκομιδών και των αποδόσεων των καλλιεργειών κατά την περίοδο 1961-2008.

 

Μελετώντας 2,5 εκατομμύρια παρατηρήσεις, που αφορούσαν απογραφές των αποδόσεων των καλλιεργειών από διαφορετικές χώρες, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι αν και σχεδόν όλες οι περιοχές παρουσίασαν αύξηση στην απόδοση, κάποια στιγμή κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου το 24 έως 39% των αποδόσεων των καλλιεργειών που είχαν συγκομισθεί είχαν μείνει στάσιμες ή είχαν μειωθεί τα τελευταία χρόνια. Η διαπίστωση αυτή αφορά τις καλλιέργειες και στις δύο από τις πιο πυκνοκατοικημένες χώρες του κόσμου, την Κίνα και την Ινδία.

 

Η μελέτη επικεντρώθηκε στην απόδοση των καλλιεργειών που αφορούσαν τον αραβόσιτο (καλαμπόκι), το ρύζι, το σιτάρι και τη σόγια. Η παραγωγή σιτηρών υπερδιπλασιάστηκε στις αναπτυσσόμενες χώρες μεταξύ των ετών 1961-1985. Οι αποδόσεις του ρυζιού, του αραβοσίτου και του σίτου αυξήθηκαν σταθερά κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Οι αυξήσεις στην παραγωγή μπορούν να αποδοθούν περίπου εξίσου στην ανάπτυξη της άρδευσης και στη χρήση λιπασμάτων και σπόρων, τουλάχιστον στην περίπτωση του ασιατικού ρυζιού.

 

Ωστόσο, στη συνέχεια, για τις τρεις πρώτες παραγωγούς ρυζιού στον κόσμο, την Κίνα, την Ινδία και την Ινδονησία, δεν υπάρχουν κέρδη στην απόδοση για το 79%, το 37% και το 81% των καλλιεργειών του ρυζιού, αντίστοιχα. Ομοίως, για τους κορυφαίους παραγωγούς σίτου, την Κίνα, την Ινδία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, η απόδοση των καλλιεργειών παρέμεινε στάσιμη για το 56%, το 70% και το 36%, αντίστοιχα, των καλλιεργήσιμων εκτάσεων σίτου. Σε ό,τι αφορά τη μειωμένη παραγωγή στην Ινδία, θα μπορούσε να αποδοθεί σε θέματα σπόρων, παράσιτων και έλλειψης νερού, εκτός από την κακή απόδοση. Για το ρύζι και το σιτάρι τα σημαντικότερα αίτια για τη μείωση της απόδοσης είναι η έλλειψη καλών σπόρων, η έλλειψη άρδευσης και η παρουσία ζιζανίων.

 

«Αυτή η μελέτη περιγράφει με σαφήνεια τους τομείς όπου οι αποδόσεις για σημαντικές καλλιέργειες τροφίμων παρουσίασαν στασιμότητα ή μείωση, καθώς και τις περιοχές όπου οι αποδόσεις παρουσιάζουν ακόμη ραγδαία βελτίωση», αναφέρουν οι ερευνητές. Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι θα πρέπει να αλλάξουμε την πορεία μας, αν θέλουμε να θρέψουμε έναν αυξανόμενο πληθυσμό στις επόμενες δεκαετίες.

 

Ενα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της μελέτης είναι η διαπίστωση των ερευνητών για τις αποδόσεις του σιταριού και του ρυζιού, δύο καλλιέργειες που χρησιμοποιούνται ευρέως για την παραγωγή τροφίμων, οι οποίες προμηθεύουν περίπου το ήμισυ των διατροφικών θερμίδων του κόσμου. Οπως διαπιστώθηκε, οι αποδόσεις του σιταριού και του ρυζιού μειώνονται σε ένα υψηλότερο ποσοστό της καλλιεργήσιμης γης από αυτές του καλαμποκιού και της σόγιας, τα οποία χρησιμοποιούνται κυρίως για την παραγωγή κρέατος ή βιοκαυσίμων.

 

«Το εύρημα αυτό είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό γιατί σημαίνει ότι έχουμε επικεντρωθεί κατά προτίμηση στην προσπάθεια για τη βελτίωση των καλλιεργειών που συνδέονται με τη διατροφή των ζώων και την τροφοδοσία των αυτοκινήτων, ενώ έχουμε υποτιμήσει σε μεγάλο βαθμό τις επενδύσεις στο σιτάρι και στο ρύζι», αναφέρουν ο ερευνητές. «Πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τις αυξανόμενες διατροφικές ανάγκες των ανθρώπων στο μέλλον, εάν στο ένα τρίτο των καλλιεργήσιμων εκτάσεων για τις πιο σημαντικές καλλιέργειές μας δεν καταγράφεται βελτίωση της απόδοσης πλέον; Χωρίς προσπάθεια για τη συνέχιση της Πράσινης Επανάστασης, οι μαλθουσιανές προβλέψεις για τον υπερπληθυσμό στον πλανήτη μας, συνέπεια του οποίου θα είναι η πείνα, μπορεί να γίνουν πραγματικότητα», υπογραμμίζουν.

Ιερισσός: Αντέχουμε

“Πολίτης αυτής της χώρας”

Στους πολίτες από όλη τη χώρα απευθύνονται με χθεσινό κάλεσμά τους οι Χαλκιδικιώτες και καλούν όλο τον κόσμο στον δρόμο κάθε μέρα μέχρι και την Κυριακή: «Πολίτη αυτής της χώρας, εδώ και δεκατρείς περίπου μήνες ζούμε τη στυγνότερη μορφή ΧΟΥΝΤΑΣ: Ειρηνικές διαμαρτυρίες καταστέλλονται με τον πιο βίαιο και ωμό τρόπο, αλλά ΑΝΤΕΧΟΥΜΕ! Δεκάδες συμπολίτες μας σύρονται στα αστυνομικά τμήματα δίχως κατηγορίες, αλλά ΑΝΤΕΧΟΥΜΕ! Γονείς εξαφανίζονται για ώρες από τα παιδιά τους, αλλά ΑΝΤΕΧΟΥΜΕ! Εισβάλλουν με στρατιωτικού τύπου επιχειρήσεις στα χωριά μας, αλλά ΑΝΤΕΧΟΥΜΕ! Ρίχνουν χημικά στα σχολειά μας, αλλά ΑΝΤΕΧΟΥΜΕ! [...] Πολίτη αυτής της χώρας, είναι πλέον ξεκάθαρο ότι μοναδικός και κυρίαρχος στόχος είναι η ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΗΣΗ –όχι απλά των κατοίκων της Χαλκιδικής αλλά ολόκληρης της Ελλάδας! Στο όνομα της δήθεν ανάπτυξης ΞΕΠΟΥΛΑΝΕ τη φύση, το δάσος, το νερό, ΞΕΠΟΥΛΑΝΕ ΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ! Χθες ήταν η Κερατέα, σήμερα η Χαλκιδική και η Ευκαρπία, αύριο η Θράκη, το Κιλκίς και το Πάικο. Ακολουθούν η Χαλκίδα, η Λαμία, η Ομόνοια και τέλος το ΣΥΝΤΑΓΜΑ, αλλά ΑΝΤΕΧΟΥΜΕ! Πολίτη αυτής της χώρας, τα ξημερώματα της 10ης του Απρίλη ΒΙΑΣΤΗΚΕ κάθε έννοια δημοκρατίας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όταν δεκάδες μαυροφορεμένες και πάνοπλες “σκιές” εισέβαλαν απροειδοποίητα και αναιτιολόγητα σε σπίτια, σπάζοντας εξώπορτες και αρπάζοντας πατεράδες από τα κρεβάτια τους μπροστά στα μάτια των ανήλικων παιδιών τους! Αυτό ΔΕΝ ΤΟ ΑΝΤΕΧΟΥΜΕ! Πολίτη αυτής της χώρας, οι πραγματικοί τρομοκράτες έχουν ονοματεπώνυμο: εισβάλλουν καθημερινά στα σπίτια μας από τις τηλεοράσεις και τους ξέρουμε! Ήρθε η ώρα που θα μετρηθούν οι φίλοι και οι εχθροί. Δεν υπάρχει πια περιθώριο για ουδέτερη στάση!»

Σωθήκαμε!

Ελευθεροτυπία, Τετάρτη 7 Δεκεμβρίου 2011

Ποιος θα σώσει το περιβάλλον από τον υπουργό του

Του ΒΑΓΓΕΛΗ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ*

Συμπληρώθηκαν έξι μήνες ευθύνης του κ. Παπακωνσταντίνου στο περιβάλλον και στάθηκαν αρκετοί για να χαρακτηρίσουν τη θητεία του πιο ολέθρια ακόμη κι από εκείνη στην οικονομία.

Εκείνα που τόσα χρόνια οι προηγούμενες κυβερνήσεις δεν μπόρεσαν ούτε και με συνταγματικές αναθεωρήσεις να κάνουν, αυτός τα «κατάφερε» με απλές διοικητικές πράξεις και μάλιστα με τη χρήση αλλεπάλληλων «μαθητικών» σημειωμάτων.

Οι περιβαλλοντοκτόνοι επιδόσεις του κ. Παπακωνσταντίνου στο ΥΠΕΚΑ, πολλές, με πιο χαρακτηριστικές αυτές που συνδέονται με την τακτοποίηση των αυθαιρέτων.

Εγραφα σε κείμενό μου στην «Ε» (2/9/2011) ότι η επιχείρηση αυτή γίνεται για εισπρακτικούς και μόνο λόγους και η διαδικασία που προβλέπεται να ακολουθηθεί «ευτελίζει θεσμούς και πρόσωπα», ενώ παράλληλα «υπονομεύει ουσιαστικά κι ένα έργο που χρόνια περιμέναμε και τώρα βρίσκεται σε εξέλιξη, τη σύνταξη του Γενικού Κτηματολογίου και των Δασικών Χαρτών». Και δεν άργησα να επιβεβαιωθώ από τον ίδιο τον υπουργό και μάλιστα μετά τη λήξη της προθεσμίας υποβολής των ανάλογων αιτημάτων.

Είναι πρόσφατες οι δηλώσεις του (1/12/2011) «για παραλογισμό και φαντασίωση να χαρακτηρίζονται δάση με ιστορικές φωτογραφίες, απολύτως δομημένες περιοχές 30 και 40 χρόνια», που αχρηστεύουν τη θωράκιση των δασικού χαρακτήρα εδαφών μέσω των δασικών χαρτών και αφήνουν ανοιχτό το θέμα της νομιμοποίησης αυθαιρέτων και σε περιοχές που αναδεικνύονται ως προστατευόμενες. Κι αυτό φάνηκε με την επικοινωνιακή διαχείριση της κύρωσης των τριών πρώτων δασικών χαρτών σε περιοχές της περιφέρειας (Εβρου, Καβάλας και Ηλείας) που έχουν κτηματογραφεί από το 1990 και εξαιτίας της θέσης τους δεν έχουν δεχτεί καμία ώς τώρα πίεση, ενώ αυτές που αφορούν καταπατημένες και αποψιλωμένες εκτάσεις της Αττικής, παρά τις κατά καιρούς δεσμεύσεις, παραπέμπονται για ακόμη μία φορά στις ελληνικές καλένδες με στόχο να «τακτοποιηθούν».

Η εισπρακτική λογική του κ. Παπακωνσταντίνου «αποθεώθηκε» όταν για τα αυθαίρετα σε δασικές εκτάσεις επανέλαβε τον πρωτοφανή συλλογισμό σχετικού σημειώματος του υπουργείου του, σύμφωνα με τον οποίο τα αυθαίρετα σε δάση και δασικές εκτάσεις παραμένουν αυθαίρετα και κατεδαφιστέα, αλλά ο πολίτης έχει το δικαίωμα να αμφισβητήσει ότι το αυθαίρετό του είναι σε δασική και αναδασωτέα έκταση, ελπίζοντας ότι θα δικαιωθεί κι αν δεν δικαιωθεί, θα χάσει τα χρήματά του!

Βέβαια, ο κ. υπουργός την εισπρακτική του συμπεριφορά την επεξέτεινε και στο Πράσινο Ταμείο, καταληστεύοντας για λογαριασμό του κρατικού προϋπολογισμού τους πόρους του από τα πρόστιμα για τη νομιμοποίηση των ημιυπαίθριων και των αυθαίρετων κτισμάτων, αθετώντας τη δέσμευσή του προς το ΣτΕ για το περιβαλλοντικό ισοζύγιο που θα είχε στόχο την οικολογική αναβάθμιση των περιοχών που επιβαρύνονται από την τακτοποίηση των συγκεκριμένων αυθαιρεσιών. Ομως οι περιβαλλοντοκτόνοι συμπεριφορές του κ. Παπακωνσταντίνου δεν εντοπίζονται μόνο στο δασικό οικοσύστημα, επεκτείνονται σ' όλο το φυσικό περιβάλλον, αφού πλέον με διαδικασίες fαst trαck όχι μόνο χωροθετούνται δραστηριότητες, όπως αυτές των υδατοκαλλιεργειών, χωρίς να έχει ολοκληρωθεί η σχετική διαβούλευση (πράγμα που προκαλεί αντιδράσεις στις τοπικές κοινωνίες), αλλά και παραδίδονται σε ιδιώτες πολύτιμοι φυσικοί πόροι, όπως είναι το αιολικό δυναμικό, με αποικιοκρατικούς όρους.

Ολα αυτά κι άλλα ακόμη δεινά για το περιβάλλον φάνηκαν από την πρωτομιλία του κ. Παπακωνσταντίνου στη Βουλή ως υπουργού ΠΕΚΑ με τη φράση του για την πράσινη ανάπτυξη: «Είναι πάνω απ' όλα και πρώτα απ' όλα Ανάπτυξη, με το άλφα κεφαλαίο. Είναι ανάπτυξη που... μετατρέπει σε πηγή πλούτου... το φυσικό περιβάλλον».

*Πρώην βουλευτής Ευβοίας

Πώληση φιλέτων

Ένα πριβέ φαγοπότι

ΟΙ ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΕΞΑΓΓΕΛΙΕΣ ΤΟΥ Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ ΕΡΜΗΝΕΥΤΗΚΑΝ ΚΑΙ ΩΣ ΠΡΟΑΓΓΕΛΟΣ ΡΑΓΔΑΙΩΝ ΑΝΑΚΑΤΑΤΑΞΕΩΝ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ

ΤΟΝ ΡΟΛΟ που παίζει η μίζα στο αυτοκίνητο ώστε να πάρει μπρος και πάλι ο «κινητήρας» της ελληνικής οικονομίας αναλαμβάνει ο τουρισμός με τις ευλογίες της κυβέρνησης.

Οι εξαγγελίες του πρωθυπουργού Γ. Παπανδρέου από το βήμα της γ.σ. του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΣΕΤΕ) ερμηνεύθηκαν από άλλους ως αναγνώριση της σημασίας του τουρισμού και από άλλους ως προάγγελος ραγδαίων ανακατάτάξεων στο εσωτερικό της επιχειρηματικής ελίτ της χώρας. Με τους ομίλους που δραστηριοποιούνται ή συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με τον τουρισμό να διεκδικούν να έχουν αυξημένο ή και τον πρώτο λόγο στις αναπτυξιακές προτεραιότητες της χώρας ως το 2020.

Ο πρωθυπουργός και ο νέος πρόεδρος του ΣΕΤΕ, Ανδρέας Ανδρεάδης, συμφώνησαν στον στόχο που πρέπει να επιτευχθεί: να μπει η Ελλάδα στο χρυσοφόρο κλαμπ των δέκα δημοφιλέστερων τουριστικών προορισμών του πλανήτη.

Στο επίσημο «γεύμα», όμως, που προετοιμάζεται για να μοιραστεί η αυξημένη πίτα θα προκύψει από το νέο αναπτυξιακό μοντέλο του τουρισμού, τα «πιάτα» δεν φτάνουν για όλους. Αλλοι διεκδικούν τη μεγάλη πιατέλα με τα «φιλέτα», άλλοι θα αρκεστούν σε «μεζέδες» κι άλλοι κινδυνεύουν να μείνουν νηστικοί.

Μεγαλοξενοδόχοι, κατασκευαστικές εταιρείες και τραπεζικοί όμιλοι είναι αυτοί που καπάρωσαν, ήδη, τις θέσεις γύρω από τα φιλέτα: τις νέες παχυλές επιδοτήσεις για τη δημιουργία ξενοδοχείων τεσσάρων και πέντε αστέρων, τη δημιουργία πολυτελών τουριστικών κατοικιών που θα συνδέονται με αυτά αλλά και τις επενδύσεις που σχεδιάζεται να υλοποιηθούν σε ακίνητα του Δημοσίου με αδειοδοτήσεις που θα χορηγούνται με διαδικασίες «εξπρές».

Το κύριο ερώτημα, λοιπόν, που καλείται να απαντήσει η κυβέρνηση είναι: Ποιος θα ωφεληθεί από την τουριστική ανάπτυξη της χώρας με βάση το μοντέλο που προωθείται και τις εξαγγελίες του πρωθυπουργού. Ολοι, ισχυρές και μικρότερες επιχειρήσεις αλλά και εργαζόμενοι, ή μόνο συγκεκριμένοι;

Θριαμβολογίες

Ο αρμόδιος υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού, Π. Γερουλάνος, σχεδόν θριαμβολόγησε μιλώντας μπροστά στον πρωθυπουργό από το βήμα του ΣΕΤΕ, καθώς, παρά τα τεράστια προβλήματα της περυσινής χρονιάς, όχι μόνο δεν καταγράφηκε μείωση της κίνησης αλλά ήρθαν περίπου 100.000 περισσότεροι ξένοι επισκέπτες. Οπως αποδείχθηκε, όμως, το νικηφόρο αποτέλεσμα προέκυψε από εργασιακή εκατόμβη. Με τους τουρ οπερέιτορ να προσφέρουν σε πολλούς ξενοδόχους 15-20 ευρώ ανά κρεβάτι και τα έσοδα των ξενοδοχειακών επιχειρήσεων να κατρακυλάνε, οι επιχειρηματίες «αμύνθηκαν» όπως μπορούσαν.

Το αποτέλεσμα, παρά τις επιδοτήσεις που εξασφάλισαν οι ξενοδόχοι από το υπ. Εργασίας, να προκύψουν επιχειρήσεις-«γαλέρες», με απολύσεις, μειώσεις αποδοχών, ανασφάλιστη εργασία και απλήρωτες υπερωρίες.

Η κυβέρνηση, μάλιστα, κατηγορείται πως ανέχεται σιωπηρά την κατάσταση επιτρέποντας να παραμένουν ξεχαρβαλωμένοι οι αρμόδιοι ελεγκτικοί μηχανισμοί. Είναι χαρακτηριστικό ότι στη Ρόδο, έναν από τους δύο δημοφιλέστερους ελληνικούς προορισμούς, υπάρχει μόλις ένας επιθεωρητής εργασίας για 600 ξενοδοχεία και 13.000 επιχειρήσεις κάθε είδους που λειτουργούν στο νησί.

Σύμφωνα με στοιχεία, η μαύρη εργασία ξεπερνάει το 60%. Από τους 550.000 απασχολούμενους σε ξενοδοχεία και επιχειρήσεις επισιτισμού, το διάστημα Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου του 2010 ήταν ασφαλισμένοι στο ΙΚΑ μόλις 228.000 εργαζόμενοι. Είναι χαρακτηριστικό ότι στο σύνολο των 9.732 ξενοδοχείων που λειτουργούν στη χώρα, οι ασφαλισμένοι ξενοδοχοϋπάλληλοι δεν ξεπερνούν τους 98.000.

Ακόμα πιο χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι, στις 150.000 περίπου επιχειρήσεις επισιτισμού που λειτουργούν σήμερα, οι ασφαλισμένοι στο ΙΚΑ δεν ξεπερνούν τις 130.000. Ούτε ένας ανά επιχείρηση.

Η κατάσταση, μάλιστα, γίνεται ακόμα χειρότερη φέτος, σύμφωνα με τα πρώτα στοιχεία. Παρά την εκτίμηση του νέου προέδρου του ΣΕΤΕ, Ανδρέα Ανδρεάδη, ότι οι αφίξεις θα επανέλθουν -εκτός απροόπτου- στα επίπεδα του 2008. Θα αυξηθούν δηλαδή. Αν επιβεβαιωθούν οι προβλέψεις του επικεφαλής του ΣΕΤΕ, αναμένονται 1 εκατ. περισσότεροι ξένοι τουρίστες. Αν επαληθευθούν πιο αισιόδοξες κυβερνητικές προβλέψεις για διψήφιο ποσοστό αύξησης, θα ξεπεράσουν το 1,5 εκατ. οι επιπλέον επισκέπτες.

Ωστόσο, τα έσοδα είναι αμφίβολο αν θα εμφανίσουν έστω και μικρή αύξηση, σύμφωνα με κορυφαίους παράγοντες.

 

Δαμανάκη προς Βουλή

Ομιλία της Επιτρόπου Μαρίας Δαμανάκη

στη Βουλή των Ελλήνων,

στην κοινή συνεδρίαση της Ειδικής Διαρκούς Επιτροπής Ευρωπαϊκών Υποθέσεων και της Διαρκούς Επιτροπής Παραγωγής και Εμπορίου

Αθήνα, 6 Μαΐου 2011

 

Κύριοι και κυρίες Βουλευτές,

Με χαρά και συγκίνηση βρίσκομαι σήμερα ανάμεσά σας. Σας ευχαριστώ για την πρόσκλησή σας και την ευκαιρία που μου δίνετε να βρεθώ και πάλι σε γνώριμα μέρη. Εδώ στην Βουλή, ανάμεσα σε παλιούς συναδέλφους, που για πολλά χρόνια συνεργαστήκαμε με αλληλοεκτίμηση στο παρελθόν αλλά και ανάμεσα σε νέα πρόσωπα, που δεν είχα την ευκαιρία να γνωρίσω από κοντά και να δουλέψω μαζί τους. Θέλω ειλικρινά να σας πω ευθύς εξ΄αρχής πως στα πρόσωπά σας δεν αναγνωρίζω φίλους και αντιπάλους. Θέλω να συνεργασθούμε ως συνοδοιπόροι με θέσεις και απόψεις για το παρόν και το μέλλον αυτού του τόπου και της ευρύτερης Ευρωπαϊκής οικογένειας, στην οποία ανήκουμε.

Προσέρχομαι λοιπόν σήμερα ενώπιον σας ως Ευρωπαία Επίτροπος αρμόδια για τη θαλάσσια πολιτική και την αλιεία.

Γενική περιγραφή του χαρτοφυλακίου

Είναι σχετικά εύκολο να σας περιγράψω τις αρμοδιότητές μου σχετικά με την αλιεία. Η διατήρηση των θαλάσσιων πόρων είναι ένας από τους έξι τομείς πολιτικής για τους οποίους η Συνθήκη της Λισαβόνας αναθέτει στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποκλειστική αρμοδιότητα. Η θάλασσα αποτελεί κοινό πόρο, κοινή περιουσία των ευρωπαίων πολιτών. Γιαυτό οι αποφάσεις για την αλιεία λαμβάνονται σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και εφαρμόζονται υποχρεωτικά από τα κράτη μέλη. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει τις λύσεις στο Συμβούλιο και στο Κοινοβούλιο που συναποφασίζουν. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ελέγχει την εφαρμογή τους και λαμβάνει ανάλογα μέτρα.

Πέρα από την αλιεία, το χαρτοφυλάκιό μου περιλαμβάνει την θαλάσσια πολιτική. Πρόκειται για μια νέα δράση που τώρα αναπτύσσεται μέσα από τον συντονισμό επιμέρους πολιτικών γύρω από τη θάλασσα, όπως η ναυτιλία, το περιβάλλον, η ενέργεια, ο τουρισμός. Εδώ η αρμοδιότητα δεν ανήκει αποκλειστικά στην Επιτροπή. Ασκείται από κοινού με τα κράτη μέλη.

Δυο λόγια τώρα για κάθε μια από τις δύο πτυχές του χαρτοφυλακίου μου.

Πολιτική Αλιείας

Κατά πρώτο η αλιεία - μια αποκλειστική αρμοδιότητα της ΕΕ.

Βασική φιλοδοξία κατά την διάρκεια της θητείας μου είναι η ριζική μεταρρύθμιση της κοινής Αλιευτικής πολιτικής. Η δημόσια διαβούλευση ξεκίνησε πριν τρία χρόνια και ολοκληρώθηκε το τέλος του 2010. Τώρα  η πρόταση μου έχει κατατεθεί στην Επιτροπή και θα ανακοινωθεί το τελευταίο δεκαήμερο του Ιουλίου.

Προτείνουμε ένα νέο βασικό κανονισμό, νέους κανόνες λειτουργίας της κοινής οργάνωσης της αγοράς, νέο ταμείο Αλιείας και μια νέα πολιτική σχετικά με την εξωτερική διάσταση της αλιείας, δηλαδή την αλιεία έξω από  Ευρωπαϊκά νερά.

Η μεταρρύθμιση θα καλύψει τα βασικά κενά της τρέχουσας νομοθεσίας.

1. Η μέχρι τώρα δράση μας δεν κατάφερε να αποτρέψει την υπεραλίευση και καταστροφή των ιχθυο-αποθεμάτων. Η μελέτη επιπτώσεων κατέληξε στη διαπίστωση ότι αν συνεχίσουμε έτσι, σε μια δεκαετία μόνο 8 από τα 136 είδη ψαριών που αλιεύουμε σήμερα θα είναι υγιή. Στη Μεσόγειο το 54% των ψαριών αλιεύονται πάνω από το ανεκτό όριο. Ο κίνδυνος για το μέλλον των ψαράδων μας και των παράκτιων περιοχών είναι ορατός. Η αειφορία της αλιείας και η βιωσιμότητα των θαλάσσιων οικοσυστημάτων είναι ο πρώτος στόχος της μεταρρύθμισης. Τα σχετικά μέτρα θα διασφαλίζουν τόσο την περιβαλλοντική αειφορία όσο και την οικονομική και κοινωνική βιωσιμότητα του αλιευτικού κλάδου. Βασικό μου μέλημα είναι να εξασφαλίσω ισορροπία ανάμεσα στους δύο αυτούς στόχους.

2. Σήμερα οι αποφάσεις σχετικά με την αλιεία λαμβάνονται στις Βρυξέλλες και είναι εξαιρετικά λεπτομερείς και πολλές φορές ασφυκτικές για τα κράτη μέλη και τους αλιείς. Η απλούστευση, η αποκέντρωση και η μεταβίβαση αρμοδιοτήτων στις εθνικές αρχές και τις αλιευτικές οργανώσεις είναι ο δεύτερος στόχος της μεταρρύθμισης. Και εδώ έχουμε μελετήσει διάφορα σενάρια και θα προχωρήσουμε στη μέγιστη δυνατή αποκέντρωση, που επιτρέπουν οι συνθήκες.

3. Η διασφάλιση του ελέγχου και της εφαρμογής των αποφάσεων είναι ο τρίτος στόχος.  Εδώ έχουμε ήδη κάνει βήματα με τους νέους κανονισμούς εναντίον της παράνομης αλιείας σε Ευρωπαϊκό επίπεδο. Μέσα από την καλή συνεργασία με τις εθνικές αρχές άλλων χωρών έχουμε φτάσει ακόμη και στην απαγόρευση εισαγωγών από τρίτες χώρες φορτίων ψαριών που δεν έχουν πιστοποιητικά νόμιμης αλιείας. Ελπίζω και στην Ελλάδα η κατάσταση σχετικά με τους ελέγχους σύντομα να βελτιωθεί.

Για να φτάσουμε τα επίπεδα αυτά ίσως απαιτηθούν κάποιες προσωρινές θυσίες. Φροντίζουμε λοιπόν να υπάρχουν ειδικές ρυθμίσεις για τα μικρά σκάφη. (συντριπτική πλειοψηφία στην Ελλάδα).

Είναι πάντως βέβαιο πως όλοι οι ψαράδες θα κερδίσουν περισσότερα αν ψαρεύουν ένα ορισμένο ποσοστό από ένα πλούσιο και σταθερό απόθεμα παρά από ένα απόθεμα με μικρό και φθίνοντα πληθυσμό. Ιδιαίτερα αν επιθυμούν να δουν και τα παιδιά τους να τους διαδέχονται στο επάγγελμα και τις παράκτιες περιοχές που ζουν και εργάζονται να συνεχίσουν να εξασφαλίζουν δυνατότητες ευημερίας.

Οι λεπτομέρειες θα δημοσιευθούν σύντομα. Η πρότασή μας θα ενσωματώσει όσα διδάγματα αποκομίσαμε από τα λάθη μας. Οι επιδοτήσεις για προμήθεια νέων αλιευτικών σκαφών π.χ. αποδείχθηκαν αντιπαραγωγικές. Πρόθεση μεν ήταν να μειωθεί το κόστος για τον κλάδο, πλην όμως το μόνο που πετύχαμε ήταν να χρηματοδοτήσουμε νέα μεγαλύτερα σκάφη που κυνηγούν όλο και λιγότερα ψάρια. Πιστεύω ότι η κατάργηση αυτού του είδους επιδοτήσεων θα έχει θετική αντιμετώπιση από τις κυβερνήσεις αφού θα  συμβάλλει  στην ισοσκέλιση των κρατικών προϋπολογισμών.

Πάντως, η Ελλάδα οφείλει να κάνει καλύτερη χρήση των Κοινοτικών Πόρων. Μόλις πρόσφατα εγκρίθηκαν προς το ΤΕΜΠΕ τα πρώτα κοινοτικά σχέδια 35 εκατομμυρίων ευρώ. Αυτά προστέθηκαν στα μόλις 6 εκατομμύρια ευρώ που έχουν απορροφηθεί, σε σύνολο 208 εκατομμυρίων. που βρίσκονται στη διάθεσή μας, στη διάρκεια 4 από τα 7 έτη του προγράμματος. Έτσι καταφέραμε να ανεβάσουμε το ποσοστό απορρόφησης στο 19,67% του Προϋπολογισμού που και πάλι είναι μικρό.

Εσείς, τα μέλη του Ελληνικού Κοινοβουλίου, έχετε σημαντικό και αναβαθμισμένο ρόλο στο πλαίσιο της διαδικασίας ψήφισης της μεταρρύθμισης. Με την Συνθήκη της Λισαβόνας κάθε πρόταση κοινοτικής νομοθεσίας πρέπει να σας αποστέλλεται προς εξέταση. Περιμένουμε με ενδιαφέρον τις απόψεις σας.

Σε κάθε περίπτωση η νέα μεταρρύθμιση δεν σημαίνει ότι πρόκειται να επιβραδύνουμε την εφαρμογή των μέτρων που περιλαμβάνονται στον κανονισμό μας για τη Μεσόγειο. Το αντίθετο. Από τον περασμένο Ιούνιο που τέθηκε σε ισχύ ο κανονισμός, οι επιστήμονες επιβεβαιώνουν τις ανησυχίες τους για την κατάσταση των ιχθυαποθεμάτων της Μεσογείου και επιμένουν στην ανάγκη για αυστηρή επιβολή των μέτρων προστασίας που έχουμε θεσπίσει. Η Μεσόγειος είναι μια κλειστή θάλασσα.  Το διάστημα για την ανανέωση των νερών της είναι 80-90 χρόνια. Φιλοξενεί το 6% των γνωστών θαλάσσιων ειδών, αν και δεν ξεπερνά το 1% της θαλάσσιας επιφάνειας της Γης. Θεωρείται καθοριστικό κέντρο βιοποικιλότητας για όλο τον πλανήτη (global biodiversity hot spot). Η  μεγαλύτερη ποικιλία ειδών βρίσκεται σε βάθη μέχρι 50 μέτρα . Σπάνιοι τύποι κοραλλιογενών οικοσυστημάτων, όπως είναι τα λιβάδια Ποσειδωνίας, συναντώνται στις παράκτιες περιοχές της Μεσογείου. Κοντά στο 20% των θαλάσσιων ειδών της Μεσογείου βρίσκονται υπό απειλή εξαφάνισης, όπως η Μεσογειακή Φώκια, η χελώνα Καρέτα Καρέτα, διάφορα είδη καρχαριοειδών, και 2 είδη μικρής Φάλαινας.

Το ίδιο ισχύει και για τις ελληνικές θάλασσες οι οποίες έχουν πράγματι ιδιαίτερη βιοποικιλότητα και φιλοξενούν τουλάχιστον 150 είδη ψαριών που μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο αλιείας.

Και δεν πρόκειται μόνο για τα ψάρια.

Οφείλουμε να προστατεύσουμε τους θαλάσσιους λειμώνες «ποσειδωνίας» που προσφέρουν μοναδικό καταφύγιο για τη θαλάσσια ζωή, αλλά επίσης προστατεύουν τις ακτές μας από την διάβρωση λόγω ανέμων και κυμάτων. Οι θάλασσες και οι ακτές μας αποτελούν εθνικό πλούτο. Και θέλω τα παιδιά μας να τις απολαύσουν όσο και μείς, ίσως και περισσότερο. Ας μην ξεχνάμε λοιπόν ότι η μεταβατική περίοδος εφαρμογής του κανονισμού έληξε στις 31 Μαΐου 2010. Ο κανονισμός πρέπει να εφαρμοστεί πλήρως.

Ολοκληρωμένη Θαλάσσια Πολιτική

Έρχομαι τώρα στο δεύτερο σκέλος των αρμοδιοτήτων μου, δηλαδή την ολοκληρωμένη θαλάσσια πολιτική. Δεν χρειάζεται να αναφερθώ στη σημασία της θάλασσας για την Ελλάδα, που είναι ίσως πολύ μεγαλύτερη παρά για οποιαδήποτε άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η θαλάσσια πολιτική μας θα πρέπει να έχει ως στόχο την αειφόρο ανταγωνιστικότητα την ανάπτυξη των παράκτιων περιοχών και των οικονομικών κλάδων που εξαρτώνται από την θάλασσα.

Επιτρέψτε μου να αναφερθώ σύντομα σε τρία ενδεικτικά εργαλεία αυτής της θαλάσσιας πολιτικής.

1. Τον περασμένο Οκτώβριο η Επιτροπή υιοθέτησε πρότασή μου, με  μορφή οδικού χάρτη, για την ενίσχυση της επιτήρησης των ευρωπαϊκών θαλασσών. Στην ουσία πρόκειται για εναρμόνιση και συντονισμό των μέσων θαλάσσιας επιτήρησης σε ένα ενιαίο αποτελεσματικό πλαίσιο με αντικείμενο την προστασία των θαλάσσιων οικονομικών δραστηριοτήτων από διάφορες απειλές - είτε πρόκειται για την ασφάλεια της ναυτιλίας, την μόλυνση από πετρελαιοκηλίδες, το λαθρεμπόριο ή την παράνομη μετανάστευση.

Ορισμένα παραδείγματα: οι επιμέρους εθνικές αρχές που είναι αρμόδιες για επεμβάσεις έρευνας και διάσωσης θα μπορούν να έχουν άμεση πρόσβαση στις πιο έγκυρες πληροφορίες σε περιπτώσεις που κινδυνεύει η ανθρώπινη ζωή στη θάλασσα. Η ακτοφυλακή, η αστυνομία και το ναυτικό των παράκτιων κρατών της ΕΕ θα μπορούν να μοιράζονται πληροφορίες για να προλαμβάνουν και να καταπολεμούν με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο τις παράνομες δραστηριότητες στη θάλασσα ή για να προστατεύουν τα εμπορικά πλοία και τα αλιευτικά σκάφη από επιθέσεις και άλλες απειλές. Οι αρχές που είναι αρμόδιες για την πρόληψη και αντιμετώπιση περιβαλλοντικών προβλημάτων θα μπορούν να ανταλλάσουν πληροφορίες με την ακτοφυλακή, ώστε να προλαμβάνονται η θαλάσσια ρύπανση.

Όπως είναι φυσικό, η ενοποίηση αυτών των υπηρεσιών θαλάσσιας επιτήρησης σε μια ενιαία δομή θα οδηγήσει σε εξοικονόμηση πόρων για τους εθνικούς προϋπολογισμούς.

Για προφανείς λόγους, η Μεσόγειος είναι πρώτη μας προτεραιότητα στο πλαίσιο της θαλάσσιας επιτήρησης.

Ενδεικτικά σας αναφέρω ότι η Επιτροπή έχει ήδη συγχρηματοδοτήσει ειδικό πιλοτικό πρόγραμμα ύψους 9 εκατομμυρίων ευρώ, το "BlueMass Med", με σκοπό την δοκιμαστική λειτουργία του μελλοντικού Ευρωπαϊκού Δικτύου Θαλάσσιας Επιτήρησης.

2. Επίσης πέρυσι, ξεκινήσαμε το πρόγραμμα «Θαλάσσια Γνώση 2020". Μέσα από αυτό δημιουργήσαμε ένα δίκτυο πρόσβασης σε δεδομένα σχετικά με την κατάσταση των θαλασσών μας, κάτι το οποίο μας βοηθά και στην καλύτερη λήψη αποφάσεων.

Εξασφαλίζεται έτσι η άμεση πρόσβαση σε ολοκληρωμένες βάσεις δεδομένων τόσο στις αρμόδιες εθνικές υπηρεσίες, όσο και στην τοπική αυτοδιοίκηση, το ναυτιλιακό κλάδο, ερευνητές, περιβαλλοντικές οργανώσεις, κλπ. Υπολογίζουμε εξοικονόμηση δημόσιας δαπάνης γύρω στα 300 εκατομμύρια ευρώ ετησίως.

Σε ό, τι αφορά την Ελλάδα, τα υπάρχοντα κέντρα θαλασσίων ερευνών θα πρέπει να εκμεταλλευτούν την ευκαιρία να βρίσκονται σε επαφή με τους εταίρους τους από τα άλλα κράτη μέλη και έτσι να ενισχύουν την τεχνογνωσία τους.

Πέρυσι επίσης, σε συνεργασία με την ομόλογό μου αρμόδια Επίτροπο για την έρευνα, Máire Geoghegan Quinn,  ξεκινήσαμε  το πρόγραμμα "Ωκεανοί του Αύριο - Ocean of Tomorrow", ύψους 45 εκατομμυρίων ευρώ,  για την έρευνα σχετικά με τις θαλάσσιες δραστηριότητες.

3. Το τρίτο εργαλείο της Θαλάσσιας Πολιτικής είναι ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός. Η ανάγκη πηγάζει από την διαπίστωση ότι η φέρουσα ικανότητα των θαλασσών και παράκτιων περιοχών είναι πεπερασμένη, ενώ διάφορες οικονομικές δραστηριότητες όπως η ναυτιλία, η αλιεία, οι υδατοκαλλιέργειες, ο τουρισμός, η παραγωγή ενέργειας, συνωστίζονται σε ένα όλο και πιο σκληρό ανταγωνισμό εξεύρεσης θαλάσσιου χώρου.

Προκειμένου λοιπόν να μπορούν τα κράτη μέλη να κάνουν την καλύτερη δυνατή χρήση του θαλάσσιου χώρου, και να διατηρούν την βέλτιστη ισορροπία ανάμεσα στα συγκρουόμενα συμφέροντα και την ανάγκη προστασίας του περιβάλλοντος, ανακοίνωσα τον περασμένο Δεκέμβριο την πρόθεση της Επιτροπής να καταθέσει φέτος πρόταση για τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό.

Πρόκειται για σημαντικό εργαλείο σχεδιασμού το οποίο αναμένεται να αποφέρει σημαντική εξοικονόμηση πόρων στους εθνικούς προϋπολογισμούς.

Έχουμε υπολογίσει ότι χάρη στον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό μπορούν να επιταχυνθούν οι διαδικασίες ολοκλήρωσης των επενδύσεων κατά 1, 2 ή 3 χρόνια. Αυτό ισοδυναμεί σε όφελος μεταξύ 60 και 600 εκατομμυρίων ευρώ μέχρι το έτος 2020. Αυτή η μείωση του κόστους συναλλαγών μεταφράζεται σε περεταίρω εξοικονόμηση δαπανών για την εθνική οικονομία. Πρόσφατη μελέτη για λογαριασμό της Επιτροπής αποτιμά τα οφέλη εξοικονόμησης που προκύπτουν από τυχόν μείωση του κόστους συναλλαγών κατά 1% σε 170 με 1.300 εκατομμύρια ευρώ. Οι αριθμοί αυτοί είναι εντυπωσιακοί. Και ακόμη και αν βασίζονται σε υποθέσεις εργασίας, αποτελούν σαφή ένδειξη των πραγματικών τάσεων.

Η Ελλάδα θα ωφεληθεί σε μεγάλο βαθμό από αυτό το καινοτόμο εργαλείο. Πάρτε για παράδειγμα τον κλάδο της υδατοκαλλιέργειας. Δεν μπορεί κανείς να μην λάβει υπόψη του το τεράστιο δυναμικό του όσον αφορά την ανάπτυξη και την απασχόληση. Ωστόσο, η μελλοντική ανάπτυξη του συγκεκριμένου κλάδου προϋποθέτει ολοκληρωμένη εποπτεία των οικονομικών και περιβαλλοντικών επιπτώσεών του, αλλά και μέριμνα για τη βιώσιμη διαχείριση των πόρων καθώς και της ποιότητας των υδάτων.

Δεν σταματάμε όμως εδώ. Πέρα από τις οριζόντιες δράσεις, συγκεκριμένα μέτρα επικεντρώνονται σε γεωγραφικά καθορισμένες θαλάσσιες περιοχές. Όπως πολλοί από εσάς γνωρίζουν αυτή τη στιγμή προετοιμάζουμε μια θαλάσσια στρατηγική που αφορά την περιοχή της Αδριατικής-Ιονίου.

Επιτρέψτε μου μια τελευταία αναφορά, που θεωρώ σημαντική. Το 2011 θα καταγραφεί στην παγκόσμια  ιστορία ως σταθμός για την Μεσόγειο. Οι εξεγέρσεις που εκδηλώθηκαν πρόσφατα στις όχθες της Μεσογείου βρίσκονται σε εξέλιξη. Οι  δυνάμεις της καταπίεσης και του σκοταδισμού αντιδρούν. Ωστόσο, ο  κόσμος μας έχει αλλάξει οριστικά. Τα αυταρχικά καθεστώτα πέφτουν και η ΕΕ προσφέρει στη διαδικασία αυτή όση στήριξη μπορεί.

Με ποιόν τρόπο μπορεί να βοηθήσει η θαλάσσια πολιτική μας;

Διερευνούμε τις δυνατότητες για επιπλέον δράσεις. Με πρωτοβουλία μου, πετύχαμε για πρώτη φορά συνεργασία της Ευρωπαϊκής  Επιτροπής, του Διεθνούς  Ναυτιλιακού Οργανισμού και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων για κοινό έργο. Το έργο αποσκοπεί στον εντοπισμό ευκαιριών στον τομέα της θαλάσσιας συνεργασίας και ανάπτυξης στην Μεσόγειο. Το πρώτο βήμα έχει ήδη γίνει με την έναρξη της μελέτης σκοπιμότητας στο πλαίσιο του Μηχανισμού Ευρω-Μεσογειακών Επενδύσεων και Εταιρικής Σχέσης (Facility for Euro-Mediterranean Investment and Partnership - FEMIP). Η μελέτη επικεντρώνεται σε τρεις βασικούς άξονες θεμελιώδους σημασίας: 1) την κοινωνική διάσταση με ενίσχυση της εκπαίδευσης και ασφάλειας για τους ναυτικούς, 2) τη θαλάσσια επιτήρηση και 3) την διευκόλυνση της χρηματοδότησης έργων στην θάλασσα. Η σχετική έκθεση θα υποβληθεί τον Σεπτέμβριο του 2011.

Επίλογος

Όλοι ωφελούμαστε από περισσότερες εμπορικές συναλλαγές, περισσότερες ευημερούσες αγορές, περισσότερη επιχειρηματική δραστηριότητα και περισσότερες καινοτομίες, εξασφαλίζοντας βέβαια την αειφορία της αλιείας και τον σεβασμό στο περιβάλλον. Αυτός είναι ο λόγος που δεν πρέπει να χάσουμε τις ευκαιρίες που δίνονται μέσα από την μεταρρύθμιση της αλιευτικής μας πολιτικής, την εφαρμογή του μεσογειακού κανονισμού και την προώθηση της ολοκληρωμένης θαλάσσιας πολιτικής. Νομίζω ότι έχουμε λοιπόν αρκετούς λόγους να είμαστε αισιόδοξοι!

 

 

Σας ευχαριστώ για την παρουσία σας και την προσοχή σας.

Πυρηνικό ρίσκο

Πυρηνικό ρίσκο

Του ΦΙΛΗ ΚΑΪΤΑΤΖΗ

Το πολύ κακό ιστορικό σε θέματα διαφάνειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, και συνολικά της πυρηνικής βιομηχανίας, μας κάνει επιφυλακτικούς απέναντι στα προτεινόμενα τεστ αντοχής σε πυρηνικούς αντιδραστήρες της Ε.Ε., τονίζει η Greenpeace.

Οι Ευρωπαίοι Πράσινοι ζητούν από την Επιτροπή να σταματήσουν όλοι οι νέοι αντιδραστήρες που προγραμματίζονται ή είναι υπό κατασκευή, όπως στο Μπέλενε της (γειτονικής μας) Βουλγαρίας, δεδομένου ότι βρίσκεται σε περιοχή σεισμικής δραστηριότητας.

Με δήλωσή της, η Ρεμπέκα Χαρμς, Γερμανίδα ευρωβουλευτής και συμπρόεδρος των Πρασίνων, εκφράζει τους φόβους της ότι η πρόταση του επιτρόπου Ενέργειας για προαιρετικές δοκιμές (stress tests) δεν ανταποκρίνεται στον επείγοντα χαρακτήρα της κατάστασης μετά το τραγικό συμβάν στην Ιαπωνία.

Ολοι οι πυρηνικοί αντιδραστήρες πρέπει σαφώς να υποβληθούν σε αυστηρές ανεξάρτητες δοκιμές, οι οποίες θα αξιολογήσουν την ασφάλειά τους, προσθέτει η κ. Χαρμς. «Δεν γίνεται όμως σαφές πώς μπορούν να αξιολογηθούν σε μια τέτοια διαδικασία οι όποιες αποτυχίες, αλλά και ο ανθρώπινος παράγοντας», συνεχίζει η ευρωβουλευτής. «Οι δοκιμές δεν πρέπει να χρησιμοποιηθούν ως άλλοθι για να καθυστερήσουν οι αποφάσεις για το κλείσιμο των πιο επικίνδυνων αντιδραστήρων, για τους οποίους γνωρίζουμε ήδη πως το ρίσκο δεν είναι αποδεκτό. Απλά δεν μπορούμε να περιμένουμε μέχρι το τέλος του έτους για να καθορίσουμε και να εφαρμόσουμε τέτοιες δοκιμές για τους πιο επικίνδυνους αντιδραστήρες. Εχουμε ήδη αρκετά στοιχεία για να προχωρήσουμε σε δράσεις. Αμεση προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στο κλείσιμο των αντιδραστήρων που κατασκευάστηκαν πριν από το 1980, σε σεισμογενείς περιοχές, χωρίς αντιδραστήρες δευτεροβάθμιας συγκράτησης ή "ζέοντος ύδατος", για τους οποίους ο κίνδυνος είναι τεράστιος».

«Για μας η πυρηνική ενέργεια, είτε υπό τη μορφή εξάπλωσης των πυρηνικών οπλοστασίων είτε με τη μορφή πυρηνικών σταθμών παραγωγής ενέργειας, είναι το ίδιο πράγμα και αν προσθέσουμε και τα πυρηνικά απόβλητα, τότε καταλαβαίνουμε το μέγεθος του προβλήματος για όλη την ανθρωπότητα», λέει ο Τάκης Γρηγορίου, από το ελληνικό γραφείο της Greenpeace.

«Ο προσεχής ενεργειακός χάρτης της Ε.Ε. για το 2050, που θα παρουσιαστεί από την Κομισιόν, πρέπει να λαμβάνει υπόψη του αυτή τη σταδιακή κατάργηση των πυρηνικών», δήλωσε ο Κλοντ Τιρμ, Λουξεμβούργιος ευρωβουλευτής και εκπρόσωπος των «πράσινων» για την ενέργεια.

«Η Ενεργειακή Επανάσταση, το ενεργειακό σενάριο που εκπόνησαν το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (EREC) και η Greenpeace, αποδεικνύει πως η Ευρώπη μπορεί να φτάσει το 2050 σε 97% παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και δείχνει πως μπορούμε να μειώσουμε πάνω από τη μισή παραγόμενη πυρηνική ενέργεια μέχρι το 2020», υποστηρίζει ο Τάκης Γρηγορίου. Γεγονός που μεταφράζεται σε 73GW λιγότερα από πυρηνική ενέργεια, δηλαδή κλείσιμο 75 αντιδραστήρων, οι οποίοι μπορούν να αντικατασταθούν κυρίως από αιολική και ηλιακή ενέργεια. Αυτό, σε συνδυασμό με την εξοικονόμηση ενέργειας, μπορεί να μας οδηγήσει στο μονοπάτι οριστικής απεξάρτησης από τα πυρηνικά.

Ελευθεροτυπία, Δευτέρα 21 Μαρτίου 2011

Για το κλίμα 2

ΠΟΥ ΟΦΕΙΛΕΤΑΙ Η ΑΥΞΗΣΗ ΒΡΟΧΟΠΤΩΣΕΩΝ - ΧΙΟΝΟΠΤΩΣΕΩΝ

Δική μας υπαιτιότητα ο κακός μας ο καιρός

Πρόσφατες μελέτες στη Βρετανία δείχνουν ότι η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή του πλανήτη σχετίζεται άμεσα με τα ακραία καιρικά φαινόμενα

Του QUIRIN SCHIERMEIER

Πρόσφατες έρευνες από το Ηνωμένο Βασίλειο καταλήγουν πως η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή σχετίζεται άμεσα με την αύξηση των ακραίων καιρικών φαινομένων στο Βόρειο Ημισφαίριο.

Πλημμύρες, όπως αυτή στο Μέγερ του Ιλινόις θα είναι όλο και συχνότερες τα επόμενα χρόνια.Πλημμύρες, όπως αυτή στο Μέγερ του Ιλινόις θα είναι όλο και συχνότερες τα επόμενα χρόνια. Η παγκόσμια αύξηση στον μέσο όρο της θερμοκρασίας μπορεί να μη γίνεται άμεσα αισθητή στην καθημερινότητα των περισσότερων ανθρώπων. Δύο πρόσφατες μελέτες, όμως, που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό «Nature», συμπεραίνουν πως η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη προκαλεί ήδη ακραία καιρικά φαινόμενα, που επηρεάζουν τις ζωές εκατομμυρίων. Οι έρευνες συσχετίζουν άμεσα την αύξηση των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου με την αυξανόμενη ένταση των βροχοπτώσεων και χιονοπτώσεων στο Βόρειο Ημισφαίριο.

Δεν υπάρχει αμφιβολία πως ο άνθρωπος μεταβάλλει το κλίμα, όμως οι επιπτώσεις στον τοπικό καιρό είναι λιγότερο ξεκάθαρες. Με έναν συνδυασμό κλιματικών μοντέλων, καιρικών παρατηρήσεων και την εφαρμογή της θεωρίας των πιθανοτήτων, οι επιστήμονες μπορούν να προσδιορίσουν πως η κλιματική αλλαγή αλλάζει τις στατιστικές πιθανότητες.

Εως τώρα τα κατά τόπους ακραία καιρικά φαινόμενα ήταν δυσκολότερο να αποδοθούν στην κλιματική αλλαγή. «Τα κλιματικά μοντέλα έχουν βελτιωθεί πολύ τα τελευταία χρόνια. Πριν από μία δεκαετία βασικά δεν μπορούσαμε να πούμε σχεδόν τίποτα για τη βροχόπτωση» λέει η Γκάμπριελ Χέγκερλ, κλιματική ερευνήτρια στο πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου.

Στην πρώτη από τις δύο πρόσφατες έρευνες, η Χέγκερλ και οι συνεργάτες της συνέκριναν δεδομένα από μετεωρολογικούς σταθμούς στο Βόρειο Ημισφαίριο με εξομοιώσεις βροχόπτωσης από οκτώ κλιματικά μοντέλα. «Μπορούμε τώρα να πούμε με αρκετή σιγουριά πως η αυξημένη βροχόπτωση στο δεύτερο μισό του εικοστού αιώνα δεν μπορεί να εξηγηθεί από τις εκτιμήσεις περί εσωτερικής κλιματικής μεταβλητότητας» εξηγεί η Χέγκερλ.

Η δεύτερη μελέτη συνδέει την κλιματική αλλαγή με ένα συγκεκριμένο συμβάν: τις καταστροφικές πλημμύρες του 2000 στην Αγγλία και την Ουαλία. Αναλύοντας χιλιάδες κλιματικές εξομοιώσεις και προγνώσεις καιρού, με ή χωρίς την επίδραση του φαινομένου του θερμοκηπίου, ο Μάιλς Αλεν του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης και οι συνεργάτες του βρήκαν πως η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή έχει μέχρι και διπλασιάσει τον κίνδυνο ακραίων βροχοπτώσεων.

Η αύξηση των ακραίων βροχοπτώσεων σε κάποιες περιοχές του Βόρειου Ημισφαιρίου έχουν διαπιστωθεί εδώ και πάνω από μία δεκαετία, όμως αυτή είναι η πρώτη φορά που η ανθρωπογενής παρέμβαση αναγνωρίζεται ως κύρια αιτία. Τα ευρήματα αυτά δείχνουν στις χώρες του Βόρειου Ημισφαιρίου πως πρέπει να προετοιμαστούν για περισσότερα τέτοια φαινόμενα στο μέλλον. «Ενα ακραίο καιρικό φαινόμενο που συνέβαινε μία φορά τα εκατό χρόνια με σταθερό κλίμα τώρα μπορεί να συμβαίνει δύο φορές πιο συχνά» εξηγεί ο Αλεν.

Αντίστοιχες μελέτες για κίνδυνο πλημμυρών και ξηρασίας γίνονται αυτό τον καιρό στην Ευρώπη, για αποθέματα νερού στις δυτικές Ηνωμένες Πολιτείες και για ξηρασία στη νότια Αφρική. Τέτοιες μελέτες είναι απαραίτητες για να προσαρμοστούν οι χώρες στα νέα κλιματικά δεδομένα, ακολουθώντας ανάλογες πολιτικές. «Οι κυβερνήσεις σχεδιάζουν να ξοδέψουν πάνω από 70 δισ. ευρώ έως το 2020 για αυτό τον σκοπό, όμως αυτή τη στιγμή κανείς δεν γνωρίζει τι είναι αποτέλεσμα της κλιματικής αλλαγής και τι είναι απλώς κακοκαιρία» λέει ο Αλεν.

Η κατοχύρωση συσχετισμών μεταξύ κλιματικής αλλαγής και καιρού μπορεί να διαμορφώσει μελλοντικές κλιματικές συνθήκες. «Εάν οι πλούσιες χώρες αποζημιώσουν τελικά τους χαμένους της κλιματικής αλλαγής, όπως αναμένουν αρκετά φτωχότερα κράτη, τότε πρέπει να υπάρχει μια αντικειμενική επιστημονική βάση για να τις υποστηρίξει» καταλήγει.

© 2011 Nature News

Για το κλίμα 1

Ο ΦΥΣΙΚΟΣ ΗΛΙΑΣ ΒΑΡΔΑΒΑΣ ΜΑΣ ΜΙΛΑΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ

«Το κλίμα μας καθορίζεται από την ηλιακή ακτινοβολία»

Υπεύθυνος: Επιμέλεια: ΒΑΛΙΑ ΚΑΪΜΑΚΗ Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε. Του ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΓΕΩΡΓΟΥΔΗ

«Αλλαγή της ηλιακής φωτεινότητας κατά μόνο 1% μπορεί να αυξήσει την επιφανειακή θερμοκρασία στη Γη κατά 1 βαθμό, αύξηση σημαντική για τα ανθρώπινα μέτρα»

Η εισερχόμενη ηλιακή ακτινοβολία είναι περίπου 240 W ανά τ.μ. και το ίδιο ποσό πρέπει να εκπεμφθεί από τη Γη στο διάστημα, ώστε να έχουμε κλιματική ισορροπία Τον ρόλο του ισοζυγίου της ακτινοβολίας της Γης στο κλιματικό σύστημα από την πλευρά της Φυσικής μελέτησε ομάδα ερευνητών* αποτελούμενη από επιστήμονες ελληνικών και ξένων Πανεπιστημίων και τα πορίσματά της εκδόθηκαν από διεθνή εκδοτικό οίκο της Οξφόρδης με τίτλο «Radiation and Climate» (Ilias Vardavas and Frederic Taylor, International Series of Monographs on Physics, Νο 138)». Ο Ηλίας Βαρδαβάς εξηγεί στην «Κ.Ε.» τον ρόλο της ακτινοβολίας στην κλιματική αλλαγή.

Κύριε Βαρδαβά, ποιες είναι οι βασικές παράμετροι που καθορίζουν το κλίμα στη Γη;

Το κλίμα της Γης καθορίζεται κυρίως από το ποσό της ηλιακής ροής ακτινοβολίας (Watt ανά τετραγωνικό μέτρο) που προσπίπτει στην κορυφή της ατμόσφαιρας και τη φασματική κατανομή της, η οποία για τον σημερινό Ηλιο είναι περίπου 5% στο υπεριώδες, 55% στο ορατό και 40% στο κοντινό υπέρυθρο μέρος του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος. Το ποσό της ενέργειας από τον Ηλιο τελικά καθορίζει την επιφανειακή θερμοκρασία της Γης, ενώ η ηλιακή φασματική ροή, ειδικότερα η ροή στο υπεριώδες, επηρεάζει τη μοριακή σύσταση της ατμόσφαιρας. Αλλαγή της ηλιακής φωτεινότητας κατά μόνο 1% μπορεί να αυξήσει την επιφανειακή θερμοκρασία στη Γη κατά 1 βαθμό, αύξηση σημαντική για τα ανθρώπινα μέτρα.

Πόσο καθοριστική είναι η ισορροπία ακτινοβολίας;

Ο κρίσιμος παράγοντας για την επιφανειακή θερμοκρασία ενός πλανήτη, άρα και του κλίματός του, είναι η ισορροπία μεταξύ της καθαρής εισερχόμενης ηλιακής ακτινοβολίας και της εξερχόμενης θερμικής υπέρυθρης ακτινοβολίας που εκπέμπεται από τον πλανήτη. Οι διεργασίες που ελέγχουν την καθαρή ηλιακή ακτινοβολία που απορροφάται από τον πλανήτη είναι πολύπλοκες και περιέχουν την πολλαπλή σκέδαση και απορρόφηση της ηλιακής ακτινοβολίας από ατμοσφαιρικά μόρια, νέφη, αερολύματα, και την επιφάνεια. Η εξερχόμενη θερμική υπέρυθρη ακτινοβολία ελέγχεται από τη θερμοκρασία της επιφάνειας και από αέρια, νέφη και άλλα σωματίδια στην ατμόσφαιρα. Η θερμοκρασία με τη σειρά της καθορίζεται από την τοπική ισορροπία ενέργειας.

Η απόκριση σε οποιαδήποτε αλλαγή των ιδιοτήτων της ατμόσφαιρας ή της επιφάνειας, που επιδρούν στην ακτινοβολία είναι η αλλαγή της θερμοκρασίας του πλανήτη, και άρα του κλίματός του. Κατά μέσον όρο, η εισερχόμενη ηλιακή ακτινοβολία είναι περίπου 240 Watt ανά τετραγωνικό μέτρο και το ίδιο ποσό πρέπει να εκπεμφθεί από τη Γη στο διάστημα, ώστε να έχουμε κλιματική ισορροπία. Υπολογίζεται ότι λόγω της αύξησης των αερίων θερμοκηπίου από το 1750, η εκπεμπόμενη στο διάστημα ακτινοβολία ελαττώθηκε κατά περίπου 2,5 Watt ανά τετραγωνικό μέτρο. Αυτή η μείωση αντιπροσωπεύει μόνο περίπου 1% της εισερχόμενης ηλιακής ακτινοβολίας και αντιστοιχεί σε θέρμανση περίπου 1 βαθμού για να φέρει τον πλανήτη ξανά σε ισορροπία.

Ποια είναι τα βασικά στοιχεία που συντελούν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου;

Στην παρούσα γήινη ατμόσφαιρα, τα αέρια σε μικρές συγκεντρώσεις, δηλαδή υδρατμός (Η2Ο), διοξείδιο του άνθρακα (CO2), μεθάνιο (CH4), υποξείδιο του αζώτου (Ν2Ο) και όζον (Ο3), είναι τα κύρια αέρια θερμοκηπίου. Οι τεχνητοί χλωροφθοράνθρακες (CFCs), προερχόμενοι από σπρέι και ψυκτικές συσκευές, επίσης συνεισφέρουν στο φαινόμενο. Η ποσότητα υδρατμού ελέγχεται βασικά από τη θερμοκρασία της επιφάνειας του ωκεανού και από διαδικασίες μεταφοράς, οπότε η παγκόσμια κατανομή της ατμοσφαιρικής συγκέντρωσής του είναι πολύ μεταβλητή.

Οι αλλαγές στη μέση ετήσια συγκέντρωση του CO2 με τον χρόνο είναι μια από τις συχνότερα αναφερόμενες αιτίες της πρόσφατης κλιματικής αλλαγής. Μετρήσεις δείχνουν μια αύξηση από 315,98 μέρη στο εκατομμύριο κατ' όγκον ξηρού αέρα το 1959, σε 377,38 το 2004. Στη συνολική διάρκεια της βιομηχανικής εποχής, δηλαδή από το 1750 μέχρι σήμερα, η ατμοσφαιρική συγκέντρωση του διοξειδίου του άνθρακα έχει αυξηθεί κατά 31%, η αύξηση επιταχύνεται, ενώ ανέρχεται γύρω στο 0,4% ανά έτος εδώ και δύο δεκαετίες. Η αύξηση γενικά αποδίδεται σε ανθρωπογενείς εκπομπές λόγω της καύσης ορυκτών καυσίμων και της αποψίλωσης δασών. Περίπου το μισό των ανθρωπογενών εκπομπών CO2 δεσμεύονται από διαδικασίες στους ωκεανούς και στην επιφάνεια της ξηράς, πράγμα που ελαττώνει ή τουλάχιστον καθυστερεί το δυναμικό θέρμανσης αυτών των εκπομπών. Το διοξείδιο του άνθρακα είναι ευδιάλυτο στους ωκεανούς, λόγω της ανθρακικής χημείας. Το ολικό διαλυμένο CO2 στους ωκεανούς είναι περίπου 50 φορές αυτό της ατμόσφαιρας. Στην ξηρά, το διοξείδιο προσλαμβάνεται από τα οικοσυστήματα, αυξανόμενο με τη βιολογική δραστηριότητα.

Το μεθάνιο CH4 αυξήθηκε κατά 151% από το 1750 και η συγκέντρωσή του συνεχίζει να μεγαλώνει. Η παρούσα συγκέντρωση είναι η μεγαλύτερη τα τελευταία 420.000 χρόνια. Περίπου οι μισές από τις τρέχουσες εκπομπές CH4 είναι ανθρωπογενείς, από τα ορυκτά καύσιμα, την κτηνοτροφία, τους ορυζώνες και τις χωματερές.

* Φρέντερικ Τέιλορ, καθηγητής Ατμοσφαιρικής Φυσικής (Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης), Νικόλαος Μαντάς (Πανεπιστήμιο Κρήτης), Νίκος Χατζηαναστασίου, Αγγελική Φωτιάδη, Χρήστος Παπαδήμας και Βασίλης Παππάς (Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων), Χρήστος Ματσούκας (Πανεπιστήμιο Αιγαίου), Κώστας Παυλάκης (ΤΕΙ Ηρακλείου), Νίκη Κληρίδου (Πανεπιστήμιο Κύπρου) και Παναγιώτης Λάββας (Πανεπιστήμιο Αριζόνας).